Naturalna linia obrony Europy

Torfowiska i podmokłe tereny w Europie są wskazywane jako istotny element obrony przed rosyjską ekspansją oraz sposobem na przeciwdziałanie zmianom klimatu. Brytyjski "Financial Times" podkreśla, że ich ratowanie to podwójna korzyść - dla bezpieczeństwa militarnemu i klimatu.

Rola torfowisk w wojnie na Ukrainie

Ekspert z kijowskiego Centrum Strategii Obronnych, Wiktor Kewluk, zwraca uwagę, że podmokłe tereny zatrzymały rosyjskie wojska przed szybkim atakiem na Kijów w 2022 roku. Naturalne bagna i zalewowe obszary wokół rzeki Irpień posłużyły jako naturalne przeszkody, spowalniając działania agresora i dając Ukraińcom czas na wzmocnienie obrony.

"Zamiast nacierać bezpośrednio na Kijów (...) wróg był zmuszony albo szukać innych tras, albo zatrzymać się. Dało to stronie ukraińskiej czas na wzmocnienie obrony" — Wiktor Kewluk, Centrum Strategii Obronnych

Historyczne i współczesne znaczenie torfowisk

Historycznie bagna stanowiły naturalną linię obrony już u dawnych wojsk. Carl von Clausewitz określił bagna jako "najsilniejszą linię obrony", a przykład Lasu Teutoburskiego pokazuje, jak naturalne przeszkody mogą wspierać działania wojenne.

Premier Estonii Kristen Michal podkreśla, że naturalne bariery, takie jak bagna czy jeziora, są wykorzystywane w obronie państwa:

"Jeśli na granicy znajdują się naturalne przeszkody, takie jak bagna, torfowiska czy jeziora, nam to pomaga" — Kristen Michal, premier Estonii

Polska polityka — rozbieżności wobec potencjału torfowisk

W przeciwieństwie do krajów bałtyckich i Ukrainy, Polska nie korzysta aktywnie z potencjału torfowisk jako elementu obronności. Dr hab. Michał Żmihorski z PAN wskazuje, że mimo oficjalnych deklaracji w tej sprawie nie obserwuje żadnych konkretów w praktyce. Wręcz przeciwnie — na granicy z Białorusią powstał w 2022 r. system fortyfikacji, który podzielił i zagroził ekosystemom podmokłym Puszczy Białowieskiej. Przeciwnicy projektu "Tarcza Wschód" wskazują, że może on być sprzeczny z ochroną tych terenów.

Torfowiska a zmiany klimatu

Holenderski biolog Hans Joosten wskazuje, że torfowiska to jedne z najważniejszych naturalnych pochłaniaczy dwutlenku węgla. Ich osuszanie powoduje emisję około 5% światowego CO2. Przywrócenie naturalnej wilgotności tych terenów może zatrzymać emisję i nawet zacząć wychwytywać dwutlenek węgla.

Joosten podkreśla, że aby osiągnąć cel zerowej emisji CO2 netto do 2050 r., konieczne byłoby nawodnienie wszystkich światowych torfowisk, choć spotyka się to z oporem ze strony rolników korzystających z osuszonych terenów.

Podsumowanie

• Torfowiska stanowią naturalną przeszkodę w działaniach militarnych oraz ważny element w walce ze zmianami klimatu.
• Ich rola w zatrzymaniu rosyjskiej ofensywy pod Kijowem dowodzi ich strategicznego znaczenia.
• Polska polityka wobec torfowisk bywa sprzeczna z ich ochroną, co budzi krytykę ekologów i ekspertów.
• Ochrona i przywrócenie torfowisk to inwestycja w bezpieczeństwo i klimat, ale wymaga wyważonych działań i porozumienia z lokalnymi społecznościami.

Źródło: Financial Times