Koszty produkcji energii z węgla i OZE

Energetyka bazowa w Polsce oparta na węglu brunatnym i kamiennym ma koszty produkcji poniżej 300 zł za megawatogodzinę (MWh) w przypadku węgla brunatnego oraz około 350 zł/MWh dla węgla kamiennego. Jednak ceny rynkowe wynoszą 400-500 zł/MWh, głównie z powodu podatku ETS, który podwyższa cenę energii z węgla o około 40%. Bez tego podatku koszt energii z węgla byłby zatem na poziomie 300-350 zł/MWh.

Energia z OZE takich jak wiatr i fotowoltaika kosztuje produkcyjnie około 350 zł/MWh, co jest porównywalne lub nieco wyższe od węgla. Na rynku jednak cena energii jest ustalana przez najdroższą ofertę – przede wszystkim węgiel z ETS-em – przez co OZE sprzedaje energię po wyższej cenie, co można uznać za ich net subsydiowanie.

Skąd różnice w estymacjach kosztów OZE?

Popularne przekonanie o wielokrotnie niższych kosztach OZE wynika z prostych i często mylących porównań, które bazują na wskaźniku LCOE (Levelized Cost of Energy), uwzględniającym tylko koszt produkcji energii uśredniony przez całoroczną pracę instalacji. Jednak wiatraki czy panele działają efektywnie około 2300 godzin rocznie (z 8760 możliwych), co wymaga dodatkowego wsparcia systemowego, którego węgiel nie potrzebuje.

Koszty systemowe OZE

• Rynek mocy – rezerwa mocy dostępna na wypadek braku produkcji OZE, kosztująca obecnie około 5 mld zł rocznie, z tendencją wzrostową do 9 mld zł i zadłużeniem sięgającym 50 mld zł.
• Rozbudowa sieci elektroenergetycznej – dla przyłączenia farm wiatrowych i fotowoltaicznych potrzebne są inwestycje rzędu kilkuset milionów do miliardów złotych rocznie (np. linia Słupsk–Piła kosztuje 600 mln zł). Szacuje się, że na rozbudowę sieci związanej z OZE idzie co najmniej 12 mld zł rocznie.
• Koszty bilansowania – regulowanie niedoborów i nadwyżek energii, np. w południe nadprodukcja energii z OZE często jest eksportowana po bardzo niskich lub nawet ujemnych cenach, natomiast wieczorem energia musi być importowana po znacznie wyższych kosztach (nawet do 1000 zł/MWh).

Rzeczywista cena energii z OZE

Po doliczeniu wszystkich kosztów systemowych realny koszt energii z wiatraków wynosi około 700 zł za megawatogodzinę, z paneli fotowoltaicznych około 800 zł, natomiast z morskich farm wiatrowych, które są obecnie w fazie budowy, nawet do 1000 zł/MWh. Dla porównania energia z węgla bez kosztów ETS pozostaje na poziomie 350 zł/MWh.

Podsumowanie i kontekst

W debacie publicznej często pomijane są koszty systemowe OZE oraz sezonowa zmienność ich produkcji. Takie uproszczenia mogą prowadzić do mylnych wniosków o „znacznie tańszej” energii odnawialnej. Jak wskazuje prof. Mielczarski, energia z węgla bez ETS jest najtańsza, a OZE – po uwzględnieniu wszystkich kosztów – okazuje się 2-3 razy droższa.

"Energia z węgla bez ETS-u jest najtańsza, a OZE, po doliczeniu wszystkich kosztów, jest znacznie droższe." — Władysław Mielczarski, ekspert elektroenergetyki, Politechnika Łódzka

Źródło: nettg.pl