Niewykorzystany potencjał metanu kopalnianego
Polskie kopalnie węgla kamiennego wykorzystują gospodarczo jedynie około 25% emitowanego metanu. Według Najwyższej Izby Kontroli (NIK), jeżeli obecny trend emisji metanu do atmosfery utrzyma się, od 2027 roku na spółki węglowe mogą zostać nałożone miliardowe kary finansowe, wynikające z unijnego rozporządzenia metanowego obowiązującego od sierpnia 2024 roku.
Regulacje i limity emisji metanu
Po negocjacjach UE ustaliła dla polskich kopalń limity emisji metanu na poziomie:
- 5 ton metanu na 1 tonę wydobytego węgla od 1 stycznia 2027 r.,
- 3 tony metanu na 1 tonę wydobytego węgla od 1 stycznia 2031 r.
Tymczasem średnie emisje polskich kopalń wynoszą od 8 do 14 ton metanu na tonę węgla, a gaz ten jest w dużej mierze niewykorzystany gospodarczo. Obowiązujące w Polsce normy dotyczące metanu odnoszą się wyłącznie do bezpieczeństwa pracy, nie ograniczają natomiast emisji gazów cieplarnianych.
Brak spójnej polityki i wsparcia inwestycji
NIK krytykuje niespójność zarządzania emisjami między resortami oraz zaniechania w zakresie wsparcia rozwoju technologii do redukcji metanu. Ministerstwo Klimatu i Środowiska zwlekało z aktualizacją Krajowego Planu na Rzecz Energii i Klimatu, co utrudniło planowanie inwestycji. Również Ministerstwo Przemysłu nie prowadziło niezbędnych analiz legislacyjnych i nie wprowadziło skutecznego wsparcia finansowego na technologie ograniczające emisję metanu.
Program dotacyjny z 2019 r. na ograniczenie uciążliwości wydobycia kopalin, obejmujący redukcję emisji metanu, cieszył się minimalnym zainteresowaniem (tylko jeden wniosek na 160 mln zł). Inicjatywa pięcioletniego programu wsparcia w wysokości 2 mld zł, zgłoszona do UE, wymaga jeszcze szczegółowych ustaleń w zakresie technologii i harmonogramu redukcji.
Ryzyko kar i propozycje zmian
Brak inwestycji w technologie wychwytu metanu z powietrza wentylacyjnego kopalń może skutkować naruszeniem unijnych przepisów i nałożeniem kar. W perspektywie czasowej łączna emisja metanu z polskiego górnictwa węgla kamiennego w latach 2019–2023 wyniosła ponad 4 mld m3, z tendencją rosnącą wraz ze wzrostem głębokości wydobycia.
NIK postuluje zmianę przepisów prawa i wyłączenie instalacji wykorzystujących metan kopalniany o mocy cieplnej powyżej 20 MW z unijnego systemu handlu emisjami ETS, podkreślając że spalanie metanu generuje znacząco mniejsze emisje CO2 niż biomasa.
Korzyści z wykorzystania metanu
Zwiększenie gospodarczego wykorzystania metanu kopalnianego mogłoby:
- przyczynić się do redukcji emisji gazów cieplarnianych,
- wspierać realizację celów klimatycznych,
- podnieść energetyczną niezależność Polski zmniejszając import gazu ziemnego.
„Obecnie jedynie około 25 proc. emisji metanu jest wykorzystywane gospodarczo, co wskazuje na duży potencjał jego szerszego zastosowania. Wykorzystanie metanu z kopalń węgla kamiennego do zaspokajania krajowego zapotrzebowania na energię nie tylko przyczyniłoby się do ochrony środowiska i realizacji celów klimatycznych, ale także zwiększyłoby niezależność Polski od importu gazu ziemnego” — Najwyższa Izba Kontroli
Źródło: Bankier.pl