Niedobór nauczycieli – skala problemu

Według Związku Nauczycielstwa Polskiego (ZNP) przed rokiem szkolnym 2025/2026 liczba wakatów nauczycielskich w Polsce przekracza 20 tysięcy. Oficjalne dane Ministerstwa Edukacji Narodowej wskazują na 12 721 ofert pracy oraz około 8,5 tysiąca wolnych etatów dla nauczycieli. Różnice wynikają z dynamicznego charakteru rynku pracy w oświacie i trwającego obecnie ruchu służbowego nauczycieli, które powodują ciągłe zmiany w liczbie wakatów.

Gdzie jest najtrudniej?

Problemy kadrowe są szczególnie odczuwalne w niektórych regionach, między innymi na Dolnym Śląsku, gdzie brakuje niemal tysiąca nauczycieli, zwłaszcza przedmiotów ścisłych: matematyki, fizyki, chemii oraz języków obcych i edukacji wczesnoszkolnej.

W województwie lubelskim oferowanych jest 448 miejsc pracy, głównie dla psychologów, pedagogów specjalnych oraz nauczycieli wczesnoszkolnych i przedszkolnych. W Lublinie wakat jest tylko jeden – na nauczyciela praktycznej nauki zawodu.

W województwie zachodniopomorskim dostępne są 380 oferty pracy, choć większość na niepełny etat. W Koszalinie brakuje szczególnie nauczycieli praktycznej nauki zawodu oraz przedmiotów ścisłych. Dyrektorzy sięgają po emerytowanych nauczycieli i współpracę z lokalną Politechniką, by zmniejszyć braki kadrowe.

Dominujące braki kadrowe

Najwięcej wakatów dotyczy:

• nauczycieli wychowania przedszkolnego (około 12% ofert),
• nauczycieli wspomagających uczniów z niepełnosprawnościami (około 11%),
• nauczycieli psychologów (około 10%),
• nauczycieli języka angielskiego (około 6%),
• nauczycieli matematyki (około 5%).

Problem dotyczy również nauczycieli zawodu oraz chemii, których często absolwenci nie wybierają ze względu na niskie wynagrodzenia i trudne warunki pracy.

Propozycje rozwiązań i bariery

Kurator dolnośląski Ewa Skrzywanek wskazała, że częściowym rozwiązaniem mogłoby być umożliwienie studentom pedagogiki 4 i 5 roku pracy w przedszkolach i edukacji wczesnoszkolnej w okresie przejściowym. Projekt takiego rozporządzenia jednak nie wszedł w życie z powodu sprzeciwu związków zawodowych i ekspertów.

Dyrektorzy szkół często muszą sami rozdzielać godziny pomiędzy nauczycieli, a także sięgają po emerytowanych nauczycieli z niezbędnym przygotowaniem, aby uzupełnić braki kadrowe.

Przyczyny problemu

Przyczyną ogromnego niedoboru nauczycieli są niskie zarobki oraz trudne warunki pracy, które zniechęcają młodych ludzi do pracy w zawodzie. Brakuje też prestiżu i szacunku dla nauczycieli ze strony społeczeństwa, co powoduje lukę pokoleniową. Coraz mniej osób decyduje się na studia pedagogiczne, a absolwenci często nie podejmują zatrudnienia w szkołach.

"Mamy już w edukacji lukę pokoleniową. Właściwie w tym zawodzie nie ma już młodych osób, a system ratują emerytowani nauczyciele" — Urszula Woźniak, Związek Nauczycielstwa Polskiego

Perspektywy i wyzwania

Rok szkolny 2025/2026 rozpoczyna się w trudnych warunkach kadrowych. Dyrektorzy szkół walczą z wakatami, jednak kosztem może być obniżenie konkurencyjności i jakości kształcenia. Konieczne są zmiany systemowe, które poprawią atrakcyjność zawodu i umożliwią szersze zatrudnianie młodych kadr.

Źródło: forsal.pl