System kaucyjny w Polsce – podstawowe informacje

Od 1 października 2025 roku w Polsce obowiązuje system kaucyjny, który nakłada dodatkową opłatę na wybrane opakowania po napojach. Za plastikowe i szklane butelki oraz puszki musimy zapłacić kaucję, którą można odzyskać, zwracając puste opakowania do wyznaczonych punktów.

Nowe przepisy mają na celu zmniejszenie ilości odpadów i zachęcenie do ich ponownego wykorzystania lub recyklingu, a nie są związane z opłatami za odbiór śmieci ustalanymi przez gminy.

Jakie opakowania obejmuje system?

• Plastikowe butelki PET do 3 litrów – również te wykonane z materiałów pochodzących z recyklingu (rPET).
• Metalowe puszki o pojemności do 1 litra.
• Szklane butelki jednorazowe do 1,5 litra (od 1 stycznia 2026 r.).

Opakowania objęte systemem będą wyraźnie oznakowane symbolem kaucji oraz informacją o jej wysokości. Producent ma czas do 31 grudnia 2025 roku na wprowadzenie odpowiednich etykiet. Do tego czasu kaucja nie będzie pobierana ani zwracana za opakowania bez oznakowania.

Wysokość i zwrot kaucji

• 0,50 zł – za butelki plastikowe PET i puszki metalowe.
• 1,00 zł – za szklane butelki jednorazowe (od 1 stycznia 2026 r.).

Aby odzyskać kaucję, wystarczy oddać puste opakowania w punkcie zbiórki – nie jest wymagany paragon, choć informacja o pobranej kaucji powinna na nim się znaleźć. Zwrot możliwy jest gotówką lub bonem, ale konsument ma prawo żądać wypłaty pieniędzy.

Gdzie zwrócić opakowania?

Zwrot kaucji możliwy jest w:

• wszystkich sklepach powyżej 200 m² sprzedających objęte napoje,
• mniejszych sklepach oferujących szklane butelki wielokrotnego użytku,
• dobrowolnie przystępujących sklepach,
• automatach kaucyjnych – także poza sklepami,
• wyznaczonych punktach zbiórki.

Systemem operuje 7 firm, co może powodować różnice w zasadach obsługi i typach automatów, co stanowi wyzwanie m.in. dla osób starszych.

Opakowania po mleku – możliwe kolejne zmiany

Minister klimatu Paulina Hennig-Kloska nie wyklucza rozszerzenia systemu kaucyjnego o opakowania po mleku i produktach mlecznych. Obecnie nie ma ostatecznej decyzji, a początkowo opakowania takie były objęte systemem, lecz później zostały z niego wyłączone.

"Zobaczymy, czas pokaże, czy zdecydujemy się włączyć je do systemu. Jeżeli on już ruszy, sprawdzi się i będzie dobrze zorganizowany. Na ten moment nie mamy ostatecznej odpowiedzi na to pytanie" — Paulina Hennig-Kloska, Minister Klimatu

Podstawy prawne systemu kaucyjnego

• Ustawa z 13 lipca 2023 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi.
• Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2019/904 w sprawie ograniczenia wpływu produktów z tworzyw sztucznych na środowisko.
• Rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska określające stawki opłat i wysokość kaucji.

Źródło: forsal.pl