Obowiązek szkolny w Polsce – aktualne przepisy

Konstytucja RP oraz Prawo oświatowe nakładają na każde dziecko obowiązek rozpoczęcia nauki najpóźniej w wieku 7 lat i kontynuowania jej do ukończenia szkoły podstawowej, jednak nie dłużej niż do 18 roku życia. Rodzice muszą zapewnić realizację obowiązku, czyli zapisać dziecko do szkoły, pilnować regularnej frekwencji i informować szkołę o sposobie realizacji nauki, gdy dziecko uczęszcza poza rejonową placówką. Nadzór nad realizacją obowiązku sprawują gminy i dyrektorzy szkół.

Kary za uchylanie się od obowiązku szkolnego

Dotychczas przekroczenie 50% nieusprawiedliwionych nieobecności było traktowane jako niespełnienie obowiązku szkolnego, co mogło skutkować nawet grzywną do 10 tys. zł jednorazowo i 50 tys. zł łącznie nałożoną na rodziców. Postępowanie egzekucyjne może zostać wszczęte po upomnieniu rodziców przez dyrektora szkoły i nierozwiązaniu problemu.

Nowe zasady MEN: limit 25% nieobecności rocznie

Ministerstwo Edukacji Narodowej proponuje wprowadzenie rocznego limitu 25% nieusprawiedliwionych nieobecności.

• Przekroczenie tego limitu będzie równoznaczne z niespełnianiem obowiązku szkolnego.
• Uczeń może zostać nieklasyfikowany już przy 25% nieusprawiedliwionych absencji, co oznacza brak promocji do kolejnej klasy i brak możliwości przystąpienia do egzaminu klasyfikacyjnego.
• Szkoły zachowają możliwość ustalania własnych procedur usprawiedliwiania nieobecności.
• Nowe przepisy mają wejść w życie z dniem 1 września 2026 r., czyli od nowego roku szkolnego 2026/2027.

Nowe instytucje dla praw ucznia

W projekcie przewidziano powołanie Krajowego oraz Wojewódzkich Rzeczników Praw Uczniowskich, którzy będą monitorować przestrzeganie praw ucznia i sytuację frekwencyjną w placówkach.

Powody zmiany i porównanie z Europą

MEN podkreśla, że aktualny dopuszczalny próg 50% nieobecności pozwala uczniowi opuszczać niemal co drugi dzień zajęć, co prowadzi do poważnych zaległości w nauce, zwłaszcza w przedmiotach wymagających systematyczności, takich jak matematyka.

„Aktualny próg 50 proc. nieusprawiedliwionych nieobecności jest zbyt wysoki jako podstawa do uznania, że obowiązek szkolny lub nauki nie jest realizowany” — Ministerstwo Edukacji Narodowej

Podobne kary za nieusprawiedliwione nieobecności istnieją w wielu krajach Europy, np. w Wielkiej Brytanii kara wynosi 60 funtów za każdy dzień absencji powyżej 5 dni, w Holandii około 100 euro, a w Niemczech od 1000 do 2500 euro w zależności od landu.

Źródło: forsal.pl