Umowa UE-Mercosur zatwierdzona przez Komisję Europejską
Komisja Europejska oficjalnie zatwierdziła umowę o partnerstwie handlowym z krajami Mercosuru – Argentyną, Brazylią, Paragwajem i Urugwajem. Wnioski dotyczące podpisania i zawarcia umowy zostały przekazane Radzie UE, a całość ma zostać ratyfikowana przez Parlament Europejski oraz państwa członkowskie do końca 2025 roku.
Umowa dzieli się na dwie części: zasadniczą umowę o partnerstwie (EMPA) i umowę o wzajemnym uznawaniu, które wymagają indywidualnego zatwierdzenia państw i Parlamentu. Ponadto przewidziano umowy przejściowe, które będą obowiązywać do czasu wprowadzenia pełnej umowy i nie wymagają jednomyślności państw UE.
Klauzule ochronne i zabezpieczenia rolnicze
W umowie uwzględniono mechanizmy zabezpieczające sektor rolny UE przed nadmiernym importem. Klauzule te mają pozwolić na czasowe ograniczenia importu takich produktów jak cukier czy drób w przypadku ryzyka zakłóceń na rynku unijnym. Nie są one jednak częścią prawnie wiążącego tekstu umowy, a mają formę jednostronnych zobowiązań UE.
"Czego nie ma w umowie, tego nie ma na świecie. Jednostronna nieobjęta umową 'klauzula ochronna' funta kłaków nie jest warta i nikt jej w obronie rolników nie zastosuje, bo wtedy Mercosur odwinie się podobną klauzulą na unijne samochody." — Janusz Wojciechowski, eurodeputowany
Komisja proponuje także wprowadzenie aktu prawnego, który będzie chronić najbardziej wrażliwe produkty rolno-spożywcze UE i pozwoli na realizację klauzul dwustronnych zabezpieczeń.
Wpływ umowy na polskie rolnictwo i gospodarkę
Raport Banku Pekao „Geopolityka na talerzu” wskazuje, że na umowie najbardziej straci rolnictwo, szczególnie produkty takie jak mięso, cukier, oleje i zboża. Przewiduje się, że import z Mercosuru i Ukrainy wywrze presję cenową na te sektory w UE, w tym w Polsce.
Polska ma wyraźny deficyt w handlu z Mercosurem – w 2023 r. wyeksportowała towary o wartości 72 mln euro, a zaimportowała ponad 1,7 mld euro. Największy udział w imporcie mają śruta sojowa (około 76,7% importu z Mercosuru do Polski), soja GMO oraz cukier i zboża.
Dodatkowo rośnie stosowanie pestycydów w krajach Mercosuru, znacznie przewyższające normy unijne i polskie, co rodzi wątpliwości dotyczące jakości i bezpieczeństwa importowanych produktów.
Normy sanitarne i kontrole
Umowa nie zmienia obecnych unijnych wymogów sanitarnych i fitosanitarnych. Produkty importowane muszą spełniać te same standardy co te produkowane w UE. Komisja planuje wzmocnić kontrole i audyty w krajach trzecich oraz na granicach UE, aby zapewnić bezpieczeństwo żywnościowe unijnych konsumentów.
Perspektywy i kolejne kroki
- Umowa ma wejść w życie po ratyfikacji przez Parlament Europejski oraz co najmniej 15 państw członkowskich UE, co pozwoli na szybkie stosowanie umów przejściowych.
- Komisja będzie prowadzić negocjacje z Mercosurem, by zagwarantować sprawne wdrożenie i funkcjonowanie mechanizmów ochronnych.
- KE zadeklarowała, że będzie monitorować wpływ umowy oraz podejmować inicjatywy dotyczące norm produkcji, dobrostanu zwierząt i pestycydów.
Źródło: farmer.pl