Wzrost wydatków wojskowych i deficytu

W 2024 roku Izrael przeznaczył na wydatki wojskowe 8,8% PKB, co stanowi drugi najwyższy wynik na świecie po Ukrainie. Wydatki wzrosły o 65% względem roku poprzedniego, osiągając kwotę 46,5 mld dolarów. Budżet militarny wspomogło również ponad 22 mld dolarów amerykańskiej pomocy wojskowej. Mimo początkowego planu na 38,6 mld dolarów na rok 2025, rząd zatwierdził 19 sierpnia zwiększenie budżetu o około 9 mld dolarów, głównie na obronność.

Ekonomiczne skutki 12-dniowej wojny z Iranem

Konflikt z Iranem, który trwał 12 dni, znacząco osłabił gospodarkę Izraela, powodując spadek PKB o 0,9% rdr. w drugim kwartale 2024 roku, co w ujęciu zanualizowanym można odczytać jako -3,5%. Przyczyną były zarówno wysokie koszty wojny, jak i zniszczenia infrastruktury. Szacowane wydatki militarne w pierwszym tygodniu konfliktu sięgały około 5 mld dolarów, a całkowity koszt wojny według ministra finansów może wynieść nawet 12 mld dolarów, choć zdaniem gubernatora Banku Izraela jest to kwota około dwukrotnie mniejsza.

Zniszczenia i szkody gospodarcze

Materialne straty spowodowane przez rakietowe ataki Iranu oceniono na 10 mld szekli (ok. 3 mld dolarów), obejmujące zniszczone budynki, samochody oraz wypłaty odszkodowań lokalnym firmom. To dwukrotnie więcej niż straty poniesione w ataku Hamasu od października 2023 roku i podczas blisko dwóch lat wojny w Strefie Gazy.

• Uziemienie lotów oraz zamknięcie lotniska Ben Guriona przyniosło liniom lotniczym straty m.in. EL AL szacuje je na 6 mln dolarów.
• Przerwy w pracy rafinerii ropy naftowej Bazan w Hajfie kosztowały koncern około 3 mln dolarów dziennie.
• Wstrzymanie żeglugi w porcie Hajfa, związane z akcją Maersk, powodowało utrudnienia w imporcie maszyn i farmaceutyków.

Odporność sektora zaawansowanych technologii

Mimo negatywnych efektów wojny, izraelski sektor high-tech i przemysł zbrojeniowy wykazały znaczną odporność. Branża ta zatrudnia 12% siły roboczej i odpowiada za 64% eksportu oraz około 20% PKB kraju. Izrael inwestuje ponad 6% PKB w badania i rozwój, co jest najwyższym wskaźnikiem na świecie.

Wyzwania fiskalne i społeczne

Rosnące koszty konfliktów oraz zadłużenie (69% PKB) wymuszają cięcia w opiece zdrowotnej, edukacji i usługach socjalnych. Podniesiono także VAT z 17% do 18% oraz składki zdrowotne i społeczne. Wzrasta deficyt budżetowy, sięgający prawie 7% PKB, a liczba miejsc pracy w sektorze technologicznym pozostaje w stagnacji od 2022 roku.

Strategiczne korzyści i ryzyka polityczne

Choć konflikt z Iranem pozwolił na osiągnięcie celów strategicznych, w tym utrudnienie programu nuklearnego Teheranu, kosztował Izrael miliardy. Izraelska technologia militarna zyskała na uznaniu zagranicznym, co przyniosło nowe zamówienia, głównie ze strony państw Zatoki Perskiej.

„To największe wyzwanie, przed jakim stanęliśmy - w historii Izraela nigdy nie ponieśliśmy tak dużych szkód” — Shay Aharonovich, dyrektor generalny izraelskiego organu podatkowego

Jednocześnie narastają napięcia społeczne i polityczne zarówno w Izraelu, jak i na arenie międzynarodowej. Krytyka działań rządu Benjamina Netanjahu oraz rosnące obawy o los Palestyńczyków mogą mieć długofalowe konsekwencje gospodarcze i wizerunkowe.

Źródło: Bankier.pl