Powrót głodu i jego wykorzystywanie jako broń

Po okresie, w którym liczba osób umierających z głodu była bliska zeru (2008-2010), od około 10 lat obserwujemy przerażający wzrost liczby ofiar głodu. Konflikty zbrojne trwające w Sudanie, Afganistanie, Jemenie oraz Strefie Gazy powodują, że dostęp do żywności jest wykorzystywany jako broń w działaniach wojennych.

Ekspert o przyczynach i skutkach

Alex de Waal, ekspert ds. głodu i dyrektor wykonawczy World Peace Foundation, podkreśla, że opinia publiczna jest często nieświadoma skali problemu, a organizacje humanitarne mają coraz mniejsze możliwości przeciwdziałania metodom przywódców wykorzystujących żywność do celów politycznych.

"Około 10 lat temu głód zaczął powracać, a w ciągu ostatnich kilku lat byliśmy świadkami przerażającego wzrostu liczby osób umierających z głodu" — Alex de Waal, World Peace Foundation

Zamknięcie systemu wczesnego ostrzegania USA

W styczniu 2025 roku zawieszono działalność amerykańskiego systemu wczesnego ostrzegania o głodzie USAID. Agencja była dotąd pionierem w monitorowaniu sytuacji żywnościowej, a jej zawieszenie podyktowane zostało radykalnymi cięciami finansowymi ze strony USA.

Humanitarna katastrofa w Strefie Gazy

W piątek agencja ONZ poinformowała, że w Strefie Gazy występuje głód całkowicie wywołany przez człowieka. Pół miliona osób znajduje się w "katastrofalnych warunkach", a izraelskie blokady uniemożliwiają dostarczanie żywności dla 2,1 mln mieszkańców tego regionu.

Sytuacja w Sudanie – najcięższa na świecie

Według danych Światowego Programu Żywnościowego około 25 mln ludzi w Sudanie cierpi na znaczny niedobór żywności, z czego 638 tys. doświadcza katastrofalnego głodu. Wojna domowa spowodowała przesiedlenie 15 mln osób i głębokie załamanie bezpieczeństwa żywnościowego.

W najwyższej, piątej fazie głodu:

• Co najmniej 20% gospodarstw domowych doświadcza katastrofalnego braku żywności,
• Prawie 30% dzieci poniżej 5 lat jest poważnie niedożywionych,
• 2 osoby na 10 tys. umierają codziennie z powodu głodu i powiązanych chorób.

Historyczny kontekst i obecne wyzwania

Baza danych Uniwersytetu Tufts wskazuje, że największa liczba ofiar głodu miała miejsce w latach 50. i 60. XX wieku, m.in. podczas polityki Mao Zedonga w Chinach, która kosztowała życie 36 mln ludzi. Po niemal całkowitym zahamowaniu głodu na początku XXI wieku, od 2020 roku liczba zgonów z tego powodu utrzymuje się na poziomie 200-300 tys. rocznie, głównie z powodu nasilonych konfliktów i wzrostu autorytarnej władzy.

Skutki społeczne głodu

Alex de Waal podkreśla, że głód pozostawia trwałe blizny społeczne, prowadząc do rozbicia struktur społecznych i wzmożonej przemocy. W Strefie Gazy, gdzie pomoc bywa grabiona i odsprzedawana, kryzys żywnościowy rozdziera tkankę społeczeństwa, co jest zauważane przez izraelskie władze jako sposób na destabilizację społeczności.

"Głód rozdziera tkankę palestyńskiego społeczeństwa. Izrael jest tego świadomy. (...) Doprowadzi w ten sposób społeczeństwo do rozpadu" — Alex de Waal, World Peace Foundation