Zmiany w umowie UE-Maroko po orzeczeniu ETS

Na początku października 2025 r. Komitet Stałych Przedstawicieli (COREPER), przygotowujący posiedzenia Rady UE, rozpatrywał propozycję Komisji Europejskiej dotyczącą zmiany umowy handlowej między Unią Europejską a Marokiem. Ta inicjatywa jest reakcją na październikowe orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS) z 2024 r., które stwierdziło, że obecny układ narusza zasadę samostanowienia ludności Sahary Zachodniej. Region ten nigdy nie zawarł własnej umowy handlowej z UE, przez co dotychczasowe traktowanie jego produktów jako marokańskich zostało uznane za niezgodne z prawem międzynarodowym.

Proponowane rozwiązania i ich kontrowersje

Zmiany przewidują rozszerzenie preferencyjnych taryf celnych na produkty pochodzące z Sahary Zachodniej, przy jednoczesnym wymogu wskazywania przez producentów Sahary Zachodniej jako miejsca pochodzenia. Jednakże certyfikaty zgodności wystawiane byłyby nadal przez Maroko, co stanowi główną przyczynę obaw europejskich rolników.

Organizacje rolnicze Copa i Cogeca jednoznacznie ostrzegają, że taki mechanizm podważa sprawiedliwość rynkową oraz może wprowadzać konsumentów w błąd, ponieważ produkty z Sahary Zachodniej byłyby oznaczane jako marokańskie mimo różnych warunków produkcji. To tworzy także nieuczciwą konkurencję wobec producentów z UE, zwłaszcza przy popularnych towarach jak pomidory oraz inne owoce i warzywa.

"Proponowane zmiany stwarzają niebezpieczny precedens, łamią zasady prawa międzynarodowego i podważają transparentność oraz uczciwość rynku" — Copa Cogeca

Apel o przejrzystość i respektowanie prawa

Europejski sektor rolny apeluje o pełną przejrzystość etykietowania produktów oraz o to, aby polityka handlowa Unii pozostała zgodna z zasadami prawa międzynarodowego. Rolnictwo UE, już mocno dotknięte preferencyjnymi taryfami dla Maroka, nie chce akceptować dodatkowych ulg na produkty z Sahary Zachodniej bez odpowiednich negocjacji i gwarancji uczciwości rynkowej.