Przedłużenie zakazu sprzedaży państwowych gruntów rolnych

Obowiązujący od 14 kwietnia 2016 r. zakaz sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych, przewidujący dziesięcioletnie moratorium na zbywanie gruntów z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, miał wygasnąć w 2026 roku. 9 sierpnia 2025 r. prezydent Karol Nawrocki podpisał projekt ustawy wydłużający ten zakaz o kolejne 10 lat – do 30 kwietnia 2036 r.

Wyjątki od zakazu

Zakaz sprzedaży dotyczy całych nieruchomości, ich części oraz udziałów we współwłasności. Wyjątki obejmują:

• nieruchomości przeznaczone w planie miejscowym na cele inne niż rolne (np. inwestycje przemysłowe, mieszkaniowe, transportowe, rekreacyjne),
• nieruchomości w specjalnych strefach ekonomicznych,
• domy, lokale mieszkalne, budynki gospodarcze, garaże i ogródki przydomowe,
• grunty rolne o powierzchni do 2 ha oraz udziały we współwłasności takich nieruchomości.

W pozostałych przypadkach sprzedaż wymaga zgody Ministra Rolnictwa, wydawanej na wniosek Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa – tylko gdy istnieją istotne względy społeczno-gospodarcze.

Skutki i cele przedłużenia zakazu

Projekt ustawy przewiduje, że sprzedaż nieruchomości objętych zakazem dokonana bez wymaganej zgody ministra będzie nieważna z mocy prawa. Prezydent Nawrocki podkreślił:

"Ustawa o ochronie polskiej wsi wzywa większość parlamentarną i rząd, zgodnie z moimi obietnicami wyborczymi, do tego, aby przedłużyć moratorium na sprzedaż polskiej ziemi - i to właśnie dzisiaj podpisałem" — Karol Nawrocki, Prezydent RP

Według uzasadnienia ustawy jej celem jest:

• ochrona gruntów rolnych przed spekulacyjnym wykupem,
• wzmocnienie bezpieczeństwa żywnościowego kraju,
• utrzymanie gospodarstw rodzinnych jako fundamentu ustroju rolnego,
• wspieranie rolników poprzez możliwość inwestowania środków zamiast zakupu ziemi,
• utrwalenie dzierżawy jako kontrolowanej i tańszej formy korzystania z państwowych gruntów.

Zmiana preambuły – polityczny sygnał

Nowelizacja ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego zawiera także modyfikację jej preambuły, która teraz podkreśla odpowiedzialność za przyszłość polskiego rolnictwa oraz zabezpieczenie przed skutkami napływu tanich produktów spoza UE, w tym w ramach umowy handlowej UE-Mercosur.

Władze publiczne mają w nowym brzmieniu preambuły zobowiązanie do:

• przeciwdziałania skutkom napływu towarów rolnych z Ukrainy i krajów Mercosur,
• szerokiego sprzeciwu wobec likwidacji Wspólnej Polityki Rolnej UE i ograniczania jej budżetu,
• wzmacniania ochrony gospodarstw rodzinnych oraz bezpieczeństwa żywnościowego obywateli.

Rządowy projekt wspierający restrykcje

Równolegle do inicjatywy prezydenta, rząd przedstawił podobny projekt ustawy, który także proponuje przedłużenie okresu wstrzymania sprzedaży gruntów państwowych do 2036 r. Z dotychczasowych doświadczeń wynika, że dzierżawa nieruchomości państwowych jest korzystną formą gospodarowania dla rolników.