Wskaźnik Catch-up – narzędzie pomiaru rozwoju społecznego Polski

Wskaźnik Catch-up, opracowany przez ekspertów Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, mierzy dystans Polski do krajów Unii Europejskiej w siedmiu kluczowych obszarach rozwoju społecznego. Analizie podlegają: dochody i deprywacja materialna, zdrowie, edukacja, rynek pracy, warunki mieszkaniowe, ochrona środowiska oraz transport i infrastruktura. Dane pochodzą z Eurostatu i obejmują lata 2010–2023.

Polska szybciej dogania UE, ale tempo maleje

W 2010 roku Polska osiągała zaledwie 59% średniej unijnej w syntetycznym wskaźniku, w 2020 roku było to już 87%, natomiast w 2023 roku – 92%. Nadal brakuje około 8 punktów procentowych do średniej UE, co świadczy o nadrobieniu dużej części dystansu, choć obecnie postęp jest powolniejszy, określany jako „kroczek po kroczku”.

Najlepsze wyniki w dochodach i deprywacji materialnej

Najlepsza sytuacja Polski jest w obszarze dochodów i deprywacji materialnej, gdzie wskaźnik wynosi 120% średniej UE-27. Oznacza to, że realne możliwości zaspokojenia potrzeb podstawowych są w Polsce relatywnie lepsze niż w większości krajów UE. Wysoki wynik wynika nie tylko z porównania z krajami, które weszły do UE wraz z Polską lub później, ale także z wyprzedzania niektórych krajów „starej unii”.

Dobry wynik osiągnięto także w warunkach mieszkaniowych (wskaźnik na poziomie 99% UE-27), choć poprawa wynika w dużej mierze z ograniczenia przeludnienia mieszkań na skutek malejącej liczby ludności, a także z lepszego stanu technicznego i wyposażenia mieszkań.

Sześć obszarów z różnym poziomem dystansu do UE

• Edukacja - stopniowo zmniejszamy dystans, co odpowiada wzrostowi poziomu wykształcenia i edukacji przez całe życie.
• Rynek pracy - dystans pozostaje niezmienny, bez istotnych zmian w zatrudnieniu i stabilności płacowej.
• Transport i infrastruktura - stabilna sytuacja, brak postępów ani regresji.
• Zdrowie - dystans wynosi 12 punktów procentowych i niestety nie ulega zmniejszeniu, co wynika m.in. z barier dostępu do opieki zdrowotnej oraz obniżenia stanu zdrowia społeczeństwa.
• Ochrona środowiska - tu Polska wypada najsłabiej, wskaźnik to 58% poziomu UE, co oznacza pogorszenie od 2010 roku. Główne wyzwania to niska emisja energii odnawialnej, wysoka emisja gazów cieplarnianych i cząstek stałych.

Interpretacja i perspektywy

Profesor Agnieszka Chłoń-Domińczak podkreśla, że wskaźnik Catch-up pozwala zarówno na ocenę obszarów, gdzie Polska nadrabia dystans, jak i tych, w których obserwowany jest zastój lub pogorszenie sytuacji. Mimo dobrych wyników w sferze dochodów i warunków mieszkaniowych, wyzwaniem pozostaje intensyfikacja działań w zakresie ochrony zdrowia i środowiska, aby tempo zrównania się z państwami UE przyspieszyć.

„Warto zauważyć, że poprawia się stan techniczny mieszkań oraz ich wyposażenie, jednak w zdrowiu i ochronie środowiska tracimy dystans, co wymaga pilnej uwagi” — prof. Agnieszka Chłoń-Domińczak, SGH

Źródło: forsal.pl