Postępowania wobec potentatów rolniczych
Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów postawił zarzuty o nieuczciwe wykorzystanie przewagi kontraktowej spółkom Bunge Polska oraz Procam Polska, należącym do największych odbiorców płodów rolnych w Europie, w tym m.in. nasion rzepaku i zbóż. Urząd uznał, że firmy zbytnio obciążały rolników ryzykiem związanym z wystąpieniem siły wyższej, takiej jak susza, grad czy choroby upraw.
Na czym polega zarzut?
Zdaniem UOKiK, umowy z rolnikami zawarte przez obie spółki nie uwzględniały w sposób sprawiedliwy ryzyka wystąpienia zdarzeń losowych – szczególnie tych, na które rolnicy nie mają wpływu. Ustalone przez nie terminy powiadamiania o siłach wyższych były zbyt krótkie, a konsekwencje ewentualnych niedotrzymania umowy zbyt rygorystyczne.
- Oskarżenia dotyczą m.in. nakładania na producentów odpowiedzialności za straty wynikające z siły wyższej, a nawet wymuszania zapłaty kar umownych, gdy rolnik nie był w stanie zrealizować kontraktu przez np. klęskę żywiołową.
- Po wystąpieniu zdarzeń losowych, takich jak niekorzystne warunki pogodowe czy ataki szkodników, rolnik, mimo nieznajdującej się po jego stronie winy, ponosił znaczne kary finansowe.
- Polskie prawo stanowi, że w przypadku siły wyższej rolnicy powinni być zwalniani z odpowiedzialności za niewykonanie umowy.
Słabsza strona kontraktu pod ochroną
Ryzyko wystąpienia suszy czy gradu nie może obciążać tylko jednej i na dodatek słabszej strony umowy. Jeśli tak się dzieje, to mamy do czynienia z rażącym przykładem wykorzystania przewagi kontraktowej. Nadzwyczajne uwarunkowania pogodowe mogą drastycznie wpłynąć na sytuację materialną rolników, dlatego postanowienia zawarte w kontraktach z odbiorcami nie powinny jej dodatkowo pogarszać.
— Tomasz Chróstny, prezes UOKiK
Konsekwencje podobnych praktyk
UOKiK przypomina, że nie jest to pierwszy raz, gdy urząd zajmuje się wykorzystywaniem przewagi kontraktowej nad rolnikami. Wcześniej za podobne praktyki nałożono kary m.in. na spółki PolishAgri oraz Cefetra Polska, a w sierpniu 2025 r. sąd apelacyjny podtrzymał karę dla Cefetra Polska na blisko 1,2 mln zł. Dodatkowo minister rolnictwa Stefan Krajewski poinformował o skierowaniu przez siebie pisma do UOKiK i KOWR ws. podejrzeń zmowy cenowej na rynku warzyw.
Źródło: farmer.pl