Propozycja pożyczki reparacyjnej dla Ukrainy

Komisja Europejska 26 września zaproponowała krajom UE wykorzystanie zamrożonych aktywów rosyjskiego banku centralnego do udzielenia Ukrainie pożyczki reparacyjnej o wartości 140 mld euro. Środki pochodzą z izby rozliczeniowej Euroclear w Belgii, gdzie są zdeponowane rosyjskie aktywa zamrożone w ramach sankcji. Euroclear miałoby udzielić pożyczki na kwotę 140 mld euro z zerowym oprocentowaniem, która następnie zostanie udostępniona Ukrainie. Ukraina spłaci pożyczkę jedynie w przypadku otrzymania reparacji wojennych od Rosji.

Podstawa prawna i kontrowersje

Szefowa dyplomacji UE, Kaja Kallas, podkreśliła, że zgodnie z prawem międzynarodowym odpowiedzialność za szkody musi ponosić strona je wyrządzająca. Według niej wykorzystanie rosyjskich aktywów na pożyczkę dla Ukrainy jest uzasadnione, ponieważ "Rosja wyrządza teraz ogromne szkody na Ukrainie. Nie jest w porządku, żeby ktokolwiek inny miał za to płacić niż Rosja".

"Prawo mówi bardzo jasno, że podstawową zasadą prawa międzynarodowego jest obowiązek pokrycia wyrządzonych szkód. I to jest podstawa (naszej propozycji)." — Kaja Kallas, szefowa dyplomacji UE

Mimo to nie wszystkie państwa członkowskie UE są gotowe na tę koncepcję, a prace nad szczegółami trwają. Kallas wskazała, że można rozwijać przepisy w sposób analogiczny do tych ustanawianych dla międzynarodowych trybunałów, by sprostać nowym wyzwaniom prawnym. Odniosła się również do ryzyka prawnego, zaznaczając, że kraje nieprowadzące działań wojennych są poza tym ryzykiem.

Jak działa mechanizm pożyczki?

Euroclear, zarządzający depozytem większości zamrożonych rosyjskich aktywów (szacowanych na ponad 190 mld euro), wypłaci Komisji Europejskiej te środki. Komisja następnie zaoferuje pożyczkę Ukrainie z zerową marżą odsetkową. Łączna operacja ma pomóc Ukrainie finansować bieżące potrzeby wojenne oraz odbudowę, zabezpieczając środki w formie pożyczki, a nie bezwarunkowego wsparcia.

Prezydent Finlandii Alexander Stubb podkreślił, że jest to „nieoprocentowana pożyczka dla Ukrainy”, która stanie się bezzwrotna tylko, gdy Rosja wypłaci reparacje wojenne. W przypadku braku wypłat środki pozostaną do dyspozycji Kijowa.

Dotychczasowe wsparcie z zamrożonych aktywów

UE wcześniej wykorzystała dochody z zamrożonych rosyjskich aktywów na bezpośrednie finansowanie Ukrainy. W ramach mechanizmu Extraordinary Revenue Acceleration (ERA) przekazano już wielokrotnie środki na spłatę pożyczek makrofinansowych przez Ukrainę, w tym 1,7 mld dolarów ze zysków w 2025 roku. Obecnie 95% tego wsparcia trafia do mechanizmu Ukraine Loan Cooperation Mechanism (ULCM), który pomaga w regulowaniu zobowiązań finansowych Ukrainy wobec wierzycieli.

Perspektywy i wyzwania

• Prace nad pożyczką trwają, ale nie ustalono ostatecznego terminu wprowadzenia rozwiązania.
• Nie wszystkie kraje UE są zgodne co do pomysłu, co może opóźnić finalizację planu.
• Plan jest innowacyjny i wymaga rozwoju lub doprecyzowania przepisów prawa międzynarodowego.
• Pożyczka ma zabezpieczyć finanse Ukrainy od 2026 roku, w sytuacji ciągłego konfliktu.

Źródło: bankier.pl