Trudności pogodowe i opóźniona wegetacja
Sezon wegetacyjny kukurydzy 2025 przebiegał wyjątkowo trudno, głównie z powodu niskich temperatur i przymrozków na wiosnę, które znacznie opóźniły siewy oraz spowolniły rozwój roślin. W wielu regionach kraju wegetacja kukurydzy przesunęła się o 1,5–3 tygodnie, a skromniejsze letnie temperatury nie sprzyjały przyspieszeniu fotosyntezy typu C4, co korzystne było w rekordowo gorącym 2024 roku. To opóźnienie będzie miało wpływ na termin zbioru i jakość plonu. Wczesność odmiany, wyrażona liczbą FAO, oraz typ ziarna również decydują o czasie dojrzewania.
Kiedy zbierać kukurydzę? Znaczenie stadium czarnej plamki
Kluczowym wskaźnikiem do określenia terminu zbioru jest pojawienie się stadium czarnej plamki na ziarnie, sygnalizującego koniec zaopatrywania w wodę i substancje odżywcze oraz rozpoczęcie procesu przygotowania ziarna do spoczynku. To stadium pojawia się przy wilgotności ziarna około 31–37%, zależnie od odmiany i typu ziarna (flint lub dent). Ziarno typu flint oddaje wodę wcześniej, lecz wolniej, co wydłuża okres od pojawienia się czarnej plamki do dojrzałości omłotowej, podczas gdy dent szybciej gubi wilgoć. Optymalny zbiór zwykle przypada po 2–3,5 tygodniach od pojawienia się tej fazy.
Ważne jest obserwowanie ziarniaków z różnych części kolby, ponieważ ziarna u góry dojrzewają szybciej niż te u nasady. Opóźnianie zbioru na siłę, aby uzyskać niższą wilgotność, niesie ryzyko wzrostu liczby chorób (zwłaszcza fuzarioz), szkodników i strat jakościowych, takich jak skażenia mykotoksynami.
Ryzyko chorób i szkodników oraz straty jakościowe
W tym roku zaobserwowano zwiększoną presję szkodników, szczególnie omacnicy prosowianki i stonki kukurydzianej, które powodują uszkodzenia roślin i kolb. Jednocześnie występuje podwyższone ryzyko fuzarioz, co może skutkować pojawieniem się mikotoksyn obniżających wartość plonu. Specjaliści zalecają ocenę kondycji fitosanitarnej w sierpniu i wrześniu, aby podjąć świadomą decyzję o terminie zbioru i uniknąć dalszych strat.
Koszty i termin zbioru – ekonomia wilgotności ziarna
Zbiory kukurydzy ziarnowej zazwyczaj rozpoczynają się we wrześniu lub październiku i mogą trwać do listopada, a w wyjątkowych przypadkach nawet do grudnia lub początku kolejnego roku. Jednak w 2025 r. w północnych regionach (Pomorze, Warmia i Mazury) zbiory mogą przesunąć się nawet do grudnia ze względu na chłodne noce i przymrozki, co powoduje wysoką wilgotność ziarna – często powyżej 35–40%. Suszenie przy takiej wilgotności jest bardzo kosztowne (nawet 250–300 zł/t), co wraz z potrąceniami za zbyt wysoką wilgotność prowadzi do znacznego obniżenia opłacalności skupu.
Dobór odmiany i zabiegi agrotechniczne
Odpowiedni wybór odmiany (FAO oraz typ ziarna) i świadomość warunków pogodowych są kluczowe dla planowania zbioru. Nadmiar azotu może wydłużyć wegetację, a niska temperatura – spowolnić rozwój. Przykładem jest sezon 2024, kiedy susza i upał przyspieszyły dojrzewanie ziaren. Obecnie zalecany jest stały monitoring dojrzałości kolb oraz uwzględnianie zagrożeń fitosanitarnych, by uniknąć strat ilościowych i jakościowych.
Trzeba znaleźć konsensus pomiędzy akceptowalną wilgotnością ziarna a ryzykiem wystąpienia chorób i szkodników, które mogą poważnie obniżyć plon – podkreślają specjaliści z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu.
Źródło: farmer.pl