Zależność energetyczna Słowacji i Węgier
Słowacja i Węgry utrzymują największą w Unii Europejskiej zależność od rosyjskiej ropy i gazu. Według danych Międzynarodowego Funduszu Walutowego z 2024 r., 74% węgierskiego gazu i 86% ropy pochodziło z Rosji, co stanowi wzrost względem 2018 r. W przypadku Słowacji udział rosyjskiego gazu wyniósł w 2023 r. około 50%, a ropy od 75% do nawet 90% – w zależności od źródeł.
Przyczyny utrzymania importu z Rosji
Eksperci podkreślają, że Węgry i Słowacja, jako państwa śródlądowe, mają ograniczone możliwości dywersyfikacji dostaw energetycznych, chociaż takie alternatywy istnieją. Politolog dr Justyna Kumelska-Koniecko wskazuje, że oba kraje mogą pozyskiwać ropę np. z Chorwacji przez terminal Omišalj i rurociąg Adria. Mimo to decydują kwestie ekonomiczne oraz silne więzi polityczne, w tym powiązania osobiste przywódców obu państw z Rosją:
"Węgry i Słowacja kupują rosyjską ropę ze względu na kalkulację ekonomiczną, ale także klimat polityczny, na który składają się specyficzne więzi łączące te państwa z Rosją oraz personalne związki Orbana i Fico z Putinem, co jest niezwykle ważne w polityce międzynarodowej" — dr Justyna Kumelska-Koniecko, Instytut Nauk Politycznych UWM
Ekonomiczny dualizm i sankcje
Prof. Jarosław Korpysa zauważa sprzeczność w polityce UE: z jednej strony nakłada sankcje na import rosyjskich surowców, z drugiej strony Węgry i Słowacja nadal go importują, tym samym „finansując wojnę, której Europa mówi nie”. Kupno rosyjskiej energii przekłada się na środki reinwestowane w rosyjski przemysł militarny.
Możliwe alternatywy i infrastruktura
Przesył ropy do Słowacji mógłby się odbywać z Czech, Niemiec oraz Polski. Chociaż obecna infrastruktura nie jest wystarczająco udrożniona, w ciągu najbliższych dwóch lat możliwe są usprawnienia, które zapewniłyby płynne dostawy z tych krajów, co ma znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego UE. Dla Węgier natomiast potencjalnym partnerem strategicznym jest Chorwacja.
Polityka UE i reakcje rządów
24 września Komisja Europejska zapowiedziała wprowadzenie ceł importowych na rosyjską ropę, która obecnie jest importowana w UE tylko przez Węgry i Słowację. Rzecznik rządu Węgier zwraca jednak uwagę, że całkowite zerwanie z rosyjskimi dostawami spowodowałoby spadek gospodarki tego kraju o ponad 4%.
W ramach sankcji unijnych po rosyjskiej napaści na Ukrainę w 2022 r. wprowadzono embargo na węgiel oraz limit cenowy na ropę. Mimo to import rosyjskiego gazu w 2024 r. wzrósł do 52 mld m3, choć nadal stanowił tylko 19% unijnych dostaw, co jest znacznym spadkiem od 45% w 2021 r.
Projekt KE zakłada całkowite wygaszenie importu rosyjskiego gazu do UE do 1 stycznia 2028 r., z wyjątkiem umów długoterminowych i krajów śródlądowych, co dotyczy szczególnie Słowacji i Węgier sprzeciwiających się zakazowi.
Zmiany w polskim sektorze energetycznym
Polska dąży do pełnego zakończenia importu rosyjskiej ropy do końca 2026 r. Spółka Orlen zakończyła wszystkie kontrakty na dostawy ropy z Rosji i od kwietnia 2023 r. przerabia jedynie surowiec z innych kierunków. To znaczący krok w regionie na rzecz uniezależnienia się od rosyjskiej energii.
Źródło: Bankier.pl