Wzrost zwolnień lekarskich z powodu zdrowia psychicznego

W 2024 roku w Polsce odnotowano znaczący wzrost liczby zwolnień lekarskich związanych z zaburzeniami psychicznymi i zachowania. Liczba takich zaświadczeń wzrosła o niemal 14% w porównaniu do poprzedniego roku, co przekłada się na około 1,6 mln zwolnień i aż 30,3 mln dni absencji chorobowej, czyli 12,6% wszystkich dni niezdolności do pracy.

Najczęstsze przyczyny zaburzeń psychicznych w pracy

Specjalista z ZUS, Mariusz Gawrych, wyjaśnia, że główną przyczyną tego zjawiska są silne reakcje na stres, następnie zaburzenia depresyjne oraz zaburzenia lękowe. Silne sytuacje stresowe, takie jak mobbing czy utrata pracy, znacząco wpływają na zdrowie psychiczne pracowników i często wymagają tymczasowego zwolnienia lekarskiego oraz pogłębionej diagnostyki.

Skala stresu i zagrożeń psychospołecznych w pracy

Raport „Bezpieczeństwo Pracy w Polsce 2025” wykazał, że obecnie 52% kadry zarządzającej i 46% pracowników odczuwa stres codziennie lub bardzo często, co przewyższa wyniki z 2019 roku. Wśród najbardziej stresujących czynników wymieniane są:

• atmosfera w pracy,
• stres i przeciążenie obowiązkami,
• problemy w relacjach z przełożonymi,
• zmęczenie oraz
• problemy prywatne coraz bardziej wpływające na efektywność zawodową.

Problemy psychospołeczne i ich wpływ na zdrowie

Badania pokazują, że 67% pracowników doświadczyło nieodpowiedniego traktowania ze strony menedżerów, a ponad połowa (55%) zetknęła się z przemocą słowną. Połowa z osób doświadczających negatywnych zdarzeń psychospołecznych przyznaje, że miało to wpływ na ich motywację, zdrowie psychiczne i ogólny dobrostan, w tym symptomy takie jak lęk, depresja, bezsenność czy wypalenie zawodowe.

Diagnoza i wsparcie medyczne

Mariusz Gawrych podkreśla, że część pacjentów może zgłaszać objawy somatyczne, jak bóle głowy czy napięcie, które są związane z problemami psychicznymi. W takich przypadkach konieczna jest pogłębiona diagnostyka oraz wsparcie psychologiczne lub psychiatryczne, by trafnie zidentyfikować i przeciwdziałać psychospołecznym przyczynom pogorszenia stanu zdrowia.

Rola pracodawców i polityka antymobbingowa

Według raportu jedynie 29% pracowników i 37% kierownictwa deklaruje, że w ich firmach podejmuje się działania zapobiegające mobbingowi, dyskryminacji czy przemocy. Ekspert ZUS zwraca uwagę na konieczność promowania polityki antymobbingowej i dbania o dobrostan psychiczny pracowników, co przekłada się na mniejszą liczbę absencji i rotacji w firmach.

Bardzo ważne jest nie tylko udanie się i poproszenie o pomoc profesjonalistów, czy to lekarzy, czy psychologów, ale ważne jest również promowanie polityki antymobbingowej i tworzenie środowiska wspierającego, aby nie dopuścić do zagrożeń zdrowia psychicznego – Mariusz Gawrych, ZUS

Koszty i skutki dla rynku pracy

Mimo że pod względem liczby zwolnień zaburzenia psychiczne nie są najczęstszą przyczyną absencji, to generują znaczące koszty. Średni czas trwania L4 z powodu tych schorzeń to niemal 19 dni. W 2024 roku absencja spowodowana reakcją na stres, depresją i zaburzeniami lękowymi pochłonęła ponad 31 mld zł.