Rośnie zainteresowanie nauką języka kaszubskiego

W roku szkolnym 2024/2025 języka kaszubskiego uczyło się 23 921 uczniów, co oznacza wzrost w porównaniu do 22 494 uczniów rok wcześniej. Jeszcze na początku wieku szkolnego 1999/2000 uczyło się zaledwie 1 525 osób. Dane te podał Główny Urząd Statystyczny z okazji przypadającego 7 września Dnia Edukacji Kaszubskiej.

Struktura edukacji kaszubskiej

Największa grupa uczniów – aż 95% – posługuje się językiem kaszubskim w szkołach podstawowych. W szkołach ponadpodstawowych nauka coraz rzadziej jest kontynuowana: 2,5% w liceach, 1,5% w technikach i 1% w szkołach branżowych I stopnia.

Lokalizacje i procent uczniów

W powiatach kaszubskich najwięcej uczniów uczyło się języka w powiatach:

• kartuskim – 5 581,
• wejherowskim – 3 396,
• bytowskim – 2 242,
• kościerskim – 2 206,
• chojnickim – 2 089.

W dużych miastach Trójmiasta liczba ta była niższa: Gdańsk – 1 214 uczniów, Gdynia – 287, Sopot – 94. Niektóre powiaty, takie jak starogardzki, człuchowski czy malborski, nie odnotowały nauki tego języka.

Znaczenie i status języka kaszubskiego

„Znajomość kaszubskiego nie jest już przedmiotem wstydu. Wręcz przeciwnie – coraz częściej stanowi powód do dumy z przynależności do zakorzenionej w historii odrębnej wspólnoty kulturowo-etnicznej” – podkreślił Jan Wyrowiński, prezes Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego.

Jednocześnie zaznaczył, że nauka tego języka nie daje specjalnych ułatwień zawodowych czy wyższych zarobków, choć nie stanowi również bariery na rynku pracy.

Matura i studia kaszubskie

W ubiegłym roku do egzaminu maturalnego z języka kaszubskiego przystąpiło 28 osób, w tym 17 z województwa pomorskiego. Na Uniwersytecie Gdańskim działa unikalny w Polsce kierunek etnofilologia kaszubska, który w roku akademickim 2024/2025 wybrało 41 studentów. Kierunek ten powstał 10 lat temu i jest dedykowany kultywowaniu i rozwojowi kultury kaszubskiej.

„To, że wciąż znajdują się chętni do studiowania na kierunku etnofilologia kaszubska, jest dla nas nadzieją, że kaszubszczyzna przetrwa, a nasz język nie podzieli losu znikających bezpowrotnie języków mniejszościowych na świecie” – ocenił Wyrowiński.

Wsparcie państwa i rola samorządów

Państwo polskie finansuje nauczanie języka kaszubskiego w ramach ustaw o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz zobowiązań wynikających z Europejskiej Karty Języków Regionalnych lub Mniejszościowych, ratyfikowanej przez Polskę w 2009 roku. Środki te są dysponowane przez gminy, choć czasem ich wykorzystanie nie zadowala środowisk promujących edukację kaszubską.

Dzień Edukacji Kaszubskiej

Obchodzony od 2022 roku, ustanowiony przez Zarząd Główny Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, upamiętnia uchwalenie 7 września 1991 roku ustawy umożliwiającej naukę języka kaszubskiego w szkołach. W tym dniu organizowane są uroczystości, podczas których nagradzani są wybitni nauczyciele języka kaszubskiego wyróżnieniem „Bëlny Szkólny”.

Źródło: Radio Gdańsk