Nowe kompetencje Państwowej Inspekcji Pracy od 2026 roku

Zmiany wynikają z projektu ustawy o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw, które znacząco rozszerzają uprawnienia Inspekcji. Przede wszystkim przyznają inspektorom możliwość bezpośredniej zamiany umów cywilnoprawnych na umowy o pracę, bez konieczności kierowania sprawy do sądu, jak jest to obecnie.

„Super-urząd” i obawy przedsiębiorców

Przedsiębiorcy określają PIP po reformie jako „super-urząd”, który zyska siłę, jakiej nie ma obecnie żaden inny organ państwowy. W opinii biznesu wprowadzone rozwiązania mogą oznaczać większą kontrolę i „nadgorliwość” ze strony urzędników, co rodzi obawy o utratę elastyczności w zatrudnieniu, szczególnie w odniesieniu do pracowników sezonowych lub realizujących pracę na kilku umowach.

„Przedsiębiorcy nie boją się rzetelnych kontroli, ale mają obawy, że nadgorliwość urzędników będzie generować problemy. Nie każda relacja z pracownikiem powinna mieć charakter etatu.” — Hanna Mojsiuk, prezes Północnej Izby Gospodarczej

Podstawy prawne stosunku pracy

Zgodnie z Kodeksem pracy, stosunek pracy występuje, gdy praca jest wykonywana na rzecz pracodawcy, pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez niego. Jest to niezależne od nazwy umowy, a zastępowanie umowy o pracę umową cywilnoprawną w takich warunkach jest niedopuszczalne.

7 dni na odwołanie od decyzji PIP

Decyzje inspektora PIP w zakresie zmiany umów zlecenia lub B2B na umowy o pracę będą natychmiast wykonalne. Pracodawcy zyskają tylko 7 dni na odwołanie się od takiej decyzji do sądu pracy. Taki krótki termin budzi wątpliwości ekspertów prawnych, zwłaszcza w kontekście kosztów postępowań i potencjalnych obciążeń finansowych, gdy decyzja Inspekcji zostanie później uchylona przez sąd.

„Pojawia się ryzyko obciążeń finansowych, m.in. kosztami ulg podatkowych czy inwestycji, w sytuacji przywrócenia do pracy osoby zatrudnionej na umowę B2B.” — mecenas Marek Jarosiewicz

Co powinny zrobić firmy?

• Przejrzeć i zweryfikować umowy cywilnoprawne pod kątem elementów stosunku pracy.
• W razie spełnienia warunków zatrudnienia na etat, uregulować współpracę odpowiednią umową o pracę.
• Przygotować się na szybką reakcję na decyzje PIP oraz ewentualne odwołania.

Państwowa Inspekcja Pracy od 2026 roku stanie się kluczowym organem w egzekwowaniu prawa pracy, szczególnie w zakresie relacji zatrudnienia i kontroli umów cywilnoprawnych.

Źródło: Forsal.pl