Wprowadzenie systemu kaucyjnego od 1 października 2025

Od 1 października 2025 roku w Polsce zacznie obowiązywać system kaucyjny na opakowania po napojach. Oznacza to, że przy zakupie plastikowych butelek PET do 3 litrów, puszek metalowych oraz butelek szklanych jednorazowych do 1,5 l (od 1 stycznia 2026) klient zapłaci dodatkową kaucję. Wysokość kaucji to 0,50 zł za plastik oraz puszki, a 1 zł za szkło.

Jak rozpoznać opakowania objęte kaucją?

Opakowania objęte systemem będą czytelnie oznaczone symbolem kaucyjnym wraz z informacją o wysokości kaucji. Producentom przysługuje czas do końca 2025 roku na wprowadzenie oznaczeń na etykietach. Za butelki i puszki bez oznaczenia nie zapłacimy kaucji i nie otrzymamy zwrotu pieniędzy.

Gdzie zwracać butelki i puszki?

Opakowań nie będzie można wyrzucać do żółtych pojemników na odpady segregowane. Zwrot kaucji wymaga osobistego dostarczenia pustych opakowań do:

• sklepów powyżej 200 m² sprzedających napoje w objętych systemem opakowaniach,
• mniejszych sklepów oferujących np. szklane butelki wielokrotnego użytku,
• punktów zbiórki i automatów kaucyjnych oraz innych sklepów dobrowolnie przystępujących do systemu.

W Polsce działa siedmiu operatorów systemu, co może utrudniać jednolity sposób obsługi, zwłaszcza osobom starszym i niepełnosprawnym.

Forma zwrotu kaucji i prawa konsumenta

Zwrot kaucji odbywa się zwykle w formie gotówki lub bonu na zakupy. Konsument ma prawo zażądać zwrotu kaucji w gotówce - sklep nie może wymusić przyjęcia bonu. W przypadku automatów, który wydrukuje bon, można go wymienić na gotówkę przy kasie sklepu.

Kaucja a opłaty za wywóz śmieci

Kaucja to odrębna opłata i nie wpływa na wysokość rachunków za wywóz śmieci, które dalej naliczają gminy według własnych zasad (np. powierzchnia mieszkania, zużycie wody lub stawka od gospodarstwa domowego).

Koszty dla przeciętnej rodziny

Przeciętna rodzina pijąca codziennie dwie butelki 1,5-litrowej wody zapłaci miesięcznie około 30 zł kaucji. Przy większym spożyciu napojów w butelkach czy puszkach kwota może wynieść ponad 100 zł miesięcznie. Zwrot pieniędzy wymaga dostarczenia butelek w stanie nienaruszonym, z czytelnym kodem kreskowym oraz osobnego wrzucenia każdego opakowania do automatu.

Korzyści i wyzwania systemu

System kaucyjny ma realną szansę ograniczyć zaśmiecanie środowiska plastikowymi butelkami i puszkami. Dzięki niemu do recyklingu trafi większa część opakowań, a zbierający śmieci będą mogli odzyskiwać kaucję bez konieczności posiadania paragonu. Z drugiej strony, system jest wyzwaniem logistycznym, szczególnie dla osób starszych i niepełnosprawnych.

Producentom napojów wiąże się ze zmianami kosztowymi dotyczących etykiet i procesów produkcyjnych. Mimo zapewnień rządu, koszty mogą częściowo zostać przerzucone na konsumentów w formie wyższych cen.

Ambitne cele recyklingowe UE

System kaucyjny wpisuje się w cele UE: do końca 2025 roku musi zostać zebrane co najmniej 77% butelek, a do 2029 aż 90%. Ponadto od 2025 roku plastikowe butelki jednorazowe muszą zawierać minimum 25% materiału z recyklingu, a od 2030 roku – 30%. Dzięki temu producenci będą mieli dostęp do czystych surowców wtórnych nadających się do kontaktu z żywnością, co obecnie stanowi problem.

"System kaucyjny to realna szansa na ograniczenie zaśmiecania środowiska i zwiększenie efektywności recyklingu. Jednak stawia też wyzwania organizacyjne przede wszystkim dla osób starszych." — Forsal.pl

Źródło: Forsal.pl