Inspiracja i symbolika książki „Kotek, Kogutek, Szafka”

Ołeksandr Myched, ukraiński pisarz i żołnierz, stworzył książkę inspirowaną wyzwoleniem obwodu kijowskiego spod rosyjskiej okupacji w kwietniu 2022 roku. Ulubione symbole – kotek, kogutek i szafka – pochodzą z popularnych zdjęć dokumentujących tragiczne skutki wojny, takich jak zdjęcie zniszczonego bloku w Borodziance, gdzie tylko wisząca szafka i ceramiczny kogut pozostały nienaruszone. Kotek Gloria znaleziony w ruinach symbolizuje samotność i destrukcję towarzyszącą wojnie.

Literatura jako forma pamięci i przestrogi

Myched określa swoją książkę jako „bajkę non fiction”. Opowiada w niej o przeżyciach okupacji, opierając się na relacjach rodzicielskich i znanych obrazach mediów. Wątek międzypokoleniowego przekazu doświadczeń jest kluczowy, łącząc przeszłość z teraźniejszością. Mimo bajkowej formy, tekst kierowany jest do dojrzałych czytelników oraz dzieci powyżej 11 lat.

Zniszczenia i zmiana tożsamości przedmieść Kijowa

Przed inwazją rosyjską Borodzianka i inne podkijowskie miejscowości, takie jak Bucza i Hostomel, były postrzegane jako zielone, dostatnie miasta, które również stały się domem dla przesiedleńców z Doniecka, Ługańska i Krymu po 2014 roku. Rosjanie byli zaskoczeni poziomem życia i rozwojem tych terenów, co potęgowało brutalność okupacji i zniszczenia.

Nowa rzeczywistość po wojnie – brak powrotu do dawnych czasów

Myched zaznacza, że powrót do życia sprzed wojny jest niemożliwy. Utrata bezpieczeństwa, bliskich i mienia oraz przypominające o tragedii zgliszcza stawiają mieszkańców na „pograniczu doświadczeń”. Jednocześnie ludzie chcą żyć dalej, choć nie mogą się odciąć od wojennej traumy.

Wojna jako szansa na odnalezienie sensu

Postać wuja Andrija, który w obliczu rosyjskiej napaści po raz pierwszy świadomie decyduje się walczyć, symbolizuje liczne przypadki, gdy wojna stała się impulsem do odkrycia nowej drogi w życiu i tożsamości. Myched podkreśla, że wielu przed wojną żyło w bierności, a konflikt umożliwił im pełne zaangażowanie się w obronę ojczyzny i braterstwo.

Osobiste doświadczenia i rola kultury

Decyzja autora o wstąpieniu do armii zapadła tuż po rozpoczęciu inwazji, pod wpływem osobistego przeżycia okupacji rodziców w Buczy i świadomości zagrożenia destrukcją ukraińskiej kultury. Myched podkreśla znaczenie zachowania tożsamości narodowej nawet podczas działań militarnych.

Wyobraźnia kontra wojna

Wojna zabrała pisarzowi wyobraźnię, uniemożliwiając tworzenie fikcji. Cały czas żyje w jej kontekście, jednocześnie czerpiąc siłę z pamięci dzieciństwa i rodzinnych świąt, które opisuje jako formę eskapizmu i mechanizmu pamięci.

Wina ocalałego i życie „po wojnie”

„Ukraińska poetka i wojskowa Jaryna Czornohuz tłumaczy nasz stan słowem 'pisliażytia', co oznacza życie po życiu. To stan ciągłej adaptacji do wojennej rzeczywistości i poczucia winy ocalałego” — Ołeksandr Myched

Wojna przyniosła stały stres i niepewność, z którą trzeba się mierzyć każdego dnia.

Rola postpamięci i nadzieja dla przyszłych pokoleń

Myched dostrzega ryzyko buntu młodych wobec pamięci rodziców, jednak podkreśla siłę i patriotyzm współczesnego pokolenia nastolatków, często dzieci żołnierzy, które będą niosły dalej pamięć i godność narodu ukraińskiego. Dla nich narodziny i dzieciństwo w czasie wojny to dramatyczne, ale kluczowe doświadczenie formujące przyszłość Ukrainy.

Rosja i jej nienawiść wobec sąsiadów pozostaną zagrożeniem także po zakończeniu konfliktu.

Kim jest Ołeksandr Myched?

Urodzony w Niżynie, autor dziesięciu książek, członek ukraińskiego PEN Clubu. Mieszkał w Hostomlu, gdzie jego dom został zniszczony podczas inwazji. Obecnie służy w Siłach Zbrojnych Ukrainy. W Polsce ukazały się przekłady jego książek, w tym „Kotek, Kogutek, Szafka” dostępna także jako audiobook.

Źródło: Bankier.pl