System kaucyjny oficjalnie wprowadzony

Od 1 października 2025 r. w Polsce obowiązuje system kaucyjny, który nakłada na plastikowe butelki do 3 litrów oraz puszki do 1 litra opłatę w wysokości 0,50 zł kaucji. Za zwrot pustych opakowań w punktach zbiórki lub butelkomatach konsumenci otrzymają zwrot pieniędzy lub bon na zakupy.

Okres przejściowy i oznaczenia opakowań

Mimo wejścia w życie ustawy, do końca 2025 r. trwa okres przejściowy. Producenci mają czas do 31 grudnia na wprowadzenie odpowiednich oznaczeń na butelkach i puszkach. Za opakowania bez symbolu systemu kaucyjnego nie będzie naliczana kaucja, a zwrot pieniędzy nie będzie możliwy. To rozwiązanie ma pomóc producentom i sklepom sprawnie wdrożyć nowe zasady oraz uniknąć marnotrawstwa opakowań.

Jak wygląda praktyka systemu kaucyjnego?

• Butelkomaty – urządzenia przyjmujące butelki w wielu sklepach, lecz obecnie ich liczba i zasięg są ograniczone.
• Kolejki i utrudnienia – szczególnie seniorzy i osoby z niepełnosprawnościami mogą mieć trudności z korzystaniem z urządzeń oraz dostępem do punktów zwrotu.
• Zwroty bez paragonu – kaucja zwracana jest niezależnie od dowodu zakupu, co ułatwia korzystanie z systemu.

Reakcje producentów i absurdy

Część producentów próbuje omijać system, oferując np. napoje w butelkach większych niż 3 litry lub w kartonach. Np. Kaufland wycofał ze sprzedaży butelkę Ustronianki o pojemności 3,001 litra, co wywołało dyskusje o zasadności takich działań, mimo jasnych przepisów dotyczących objęcia kaucją opakowań do 3 litrów.

Ekonomiczne konsekwencje systemu

Izba Branży Komunalnej (IBK) wskazuje, że system niekoniecznie jest sukcesem ekologicznym, a raczej przesunięciem zysków z samorządów do prywatnych firm. Samorządy mogą stracić nawet 6,6 mld zł w ciągu 10 lat z powodu utraty wartościowych surowców, co przełoży się na wzrost kosztów gospodarowania odpadami dla mieszkańców. Koszty wdrożenia systemu szacowane są na 37 mld zł w dekadzie.

Obecnie działa już siedem operatorów systemu kaucyjnego, należących do największych producentów napojów, takich jak Nestlé, Red Bull czy PepsiCo.

Rozszerzenie systemu na szkło od 2026 r.

Od 1 stycznia 2026 r. kaucją zostaną objęte także szklane butelki do 1,5 litra. Kaucja za te opakowania wyniesie 1 zł, czyli dwukrotnie więcej niż na butelki plastikowe i puszki. W praktyce niemal każda szklana butelka będzie objęta nową opłatą. Zwrot wszystkich objętych opakowań (plastik, puszki, szkło) ma się odbywać w tych samych butelkomatach.

"System ma wspierać recykling i ponowne wykorzystanie surowców, ale wymaga dalszych usprawnień, by był wygodny dla wszystkich obywateli, zwłaszcza osób starszych." — Ekspert branży gospodarki odpadami

Źródło: Forsal.pl