Co to jest unijny system ETS-2?
Unijny System Handlu Uprawnieniami do Emisji (ETS), ustanowiony na mocy dyrektywy 2003/87/WE, to mechanizm ograniczający emisję gazów cieplarnianych przez przedsiębiorstwa, polegający na zasadzie "zanieczyszczający płaci". W nowym systemie ETS-2, przyjętym w maju 2023 r., rozszerzono zakres obejmujący transport drogowy, budynki oraz inne sektory wykorzystujące paliwa kopalne, takie jak węgiel czy gaz do produkcji energii.
Zakres i przewidywane skutki dla Polski
Nowy system będzie nakładał opłaty za emisję na paliwa transportowe (benzyna, diesel, LPG) i ogrzewanie budynków prywatnych i publicznych, co szczególnie dotkliwie odbije się na Polsce ze względu na:
- wysokie zużycie ciepła przewyższające średnią unijną,
- najwyższe w Europie wykorzystanie węgla w ogrzewaniu,
- dużą liczbę starych, nieocieplonych domów jednorodzinnych.
Prognozy wskazują na znaczące wzrosty cen energii i paliw do 2050 r.: cena tony węgla może wzrosnąć o niemal 5 tys. zł, a gazu aż o ponad 400 zł/MWh. Koszty paliw transportowych wzrosną o kilka złotych na litrze, np. diesel o 5,77 zł do 2050 r.
Skumulowane dodatkowe koszty dla przeciętnej polskiej rodziny
Na bazie założeń dotyczących średniego zużycia i wielkości gospodarstwa domowego, dodatkowe roczne obciążenia netto będą wyglądały następująco:
- Ogrzewanie i przygotowanie ciepłej wody gazem: wzrost kosztów o 145 zł do 2030 r. i do 16 346 zł w 2050 r.
- Ogrzewanie i przygotowanie ciepłej wody węglem: wzrost o 2985 zł do 2030 r. i do 26 592 zł w 2050 r.
- Dodatkowe koszty paliw transportowych (benzyna, diesel, LPG) systematycznie będą rosły do 2050 r.
Harmonogram i prace legislacyjne w Polsce
Prace nad implementacją systemu ETS-2 do polskiego prawa prowadzi Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Jak podkreślił Krzysztof Bolesta, Sekretarz Stanu w MKiŚ, skomplikowany charakter regulacji powoduje opóźnienia, ale obowiązek transpozycji wynika z prawa unijnego i grozi karami za zwłokę. System powinien wejść w życie w 2027 roku.
Szerszy kontekst Unii Europejskiej i Zielonego Ładu
System ETS-2 jest jednym z elementów strategii Europejskiego Zielonego Ładu, którego celem jest osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050 r. oraz ograniczenie wzrostu temperatury do 1,5°C powyżej poziomu sprzed epoki przemysłowej. Projekt ten łączy cele środowiskowe z reformą gospodarczą i społeczną, uwzględniając sprawiedliwość społeczną i wsparcie dla grup defaworyzowanych.
">Przedłużające się prace nad implementacją są spowodowane skomplikowanym charakterem wprowadzanych zmian oraz szeregiem kompleksowych regulacji dotykających wielu sektorów" — Krzysztof Bolesta, Ministerstwo Klimatu i Środowiska
Źródło: Forsal.pl