Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy podpisana

W piątek prezydent Karol Nawrocki zatwierdził ustawę, która wprowadza uszczelnienie systemu przyznawania świadczeń 800+ dla obywateli Ukrainy. Prawo do tych świadczeń zostało powiązane z aktywnością zawodową rodzica (przynajmniej 50% minimalnego wynagrodzenia, czyli od 2025 roku 2333 zł brutto) oraz obowiązkiem edukacyjnym dzieci w polskich szkołach, z wyjątkami dla osób z niepełnosprawnościami.

Kluczowe zmiany i ich skutki finansowe

• Kończy się tzw. „turystyka socjalna” – świadczenia dla niepracujących w Polsce Ukraińców oraz ich dzieci, które nie uczęszczają do polskich szkół, zostają cofnięte.
• W 2026 r. planowane są oszczędności budżetowe na poziomie około 270 mln zł dzięki ograniczeniu świadczenia 800+ dla niepracujących cudzoziemców oraz ok. 75 mln zł dzięki ograniczeniu świadczeń zdrowotnych dla nieubezpieczonych niepracujących obywateli Ukrainy.
• ZUS będzie comiesięcznie weryfikował aktywność zawodową cudzoziemców i obecność w Polsce na podstawie rejestru komendanta Straży Granicznej, wstrzymując wypłaty w przypadku braku spełnienia wymogów.

Uszczelnienie systemu i integracja baz danych

Wprowadzono obowiązek posiadania numeru PESEL przez Ukraińców ubiegających się o świadczenia, z weryfikacją pobytu dzieci w Polsce. Planowana jest też integracja baz danych różnych instytucji, co ma eliminować próby wyłudzania świadczeń i umożliwić skuteczniejszy nadzór.

Ograniczenia w działaniach pomocowych i zmiany w ośrodkach

Ustawa zakłada wygaszanie części dotychczasowej pomocy, w tym wykluczenie świadczeń dla osób przekraczających granicę w ramach małego ruchu granicznego. Podniesiono też wymóg minimalnej liczby mieszkańców ośrodka zbiorowego zakwaterowania z 10 do 20, a przyjmowanie uchodźców do tych ośrodków ma zakończyć się 31 października 2025 roku z wyjątkiem grup wrażliwych. Wojewoda zyskał możliwość wykwaterowania Ukraińca w określonych przypadkach.

Zasady dotyczące zezwoleń i kontrole

Rozszerzono przesłanki do uchylenia zezwoleń na pobyt czasowy, np. jeśli wniosek zawiera nieprawdziwe dane lub małżeństwo zawarto dla obejścia przepisów. Wprowadzono również ograniczenia w dostępie do świadczeń zdrowotnych, zwłaszcza ograniczając programy zdrowotne dla nieubezpieczonych dorosłych obywateli Ukrainy.

Aspekt sprawiedliwości społecznej i relacje prezydent–rząd

„To koniec świadczenia 800+, dla obywateli Ukrainy, którzy nie pracują tutaj w Polsce, nie przebywają w Polsce, nie płacą składek, nie płacą podatków, ich dzieci nie chodzą do szkoły” — Zbigniew Bogucki, Kancelaria Prezydenta

Prezydent zakończył formę szczególnej pomocy i wskazał, że dalsze traktowanie Ukraińców powinno być zgodne z zasadami obowiązującymi innych obcokrajowców. Jednocześnie zapowiedział zwrot do Sejmu dwóch projektów: wydłużenia czasu wymaganej legalnej obecności do uzyskania obywatelstwa oraz zaostrzenia kar za propagowanie banderyzmu.

Przedłużenie ochrony i liczba obywateli Ukrainy w Polsce

Ustawa przedłuża okres obowiązywania tymczasowej ochrony do 4 marca 2026 roku. Jak podaje Rzecznik Urzędu do Spraw Cudzoziemców Jakub Dudziak, ponad 1,58 mln obywateli Ukrainy posiada ważne zezwolenia pobytowe, a 992 tys. z nich korzysta z ochrony czasowej i posiada status UKR w systemie PESEL.

Źródło: Forsal.pl