Historia i rozwój spalania biomasy w Polsce
Spalanie biomasy nie jest w Polsce nowością — od ponad 20 lat w elektrowniach współspala się biomasę z węglem kamiennym, co pozwalało szybko zwiększyć udział odnawialnych źródeł energii (OZE) w miksie energetycznym, minimalizując nakłady inwestycyjne.
Do 2020 r. głównymi kierunkami importu biomasy drzewnej były Białoruś, Ukraina i Rosja, obecnie zasoby sprowadzane są także z obu Ameryk.
Pellet w ogrzewnictwie komunalnym i jego wsparcie
Wzrost popularności pieców pelletowych po 2024 r. wiąże się m.in. z nadinterpretacją przepisów dyrektywy budynkowej EPBD oraz z mitami o tzw. "pułapce gazowej" sugerującej rosnące koszty gazu wobec stabilnych cen pelletu czy energii elektrycznej.
"Pellet spełnia kryteria odnawialności RED, ale nie jest paliwem całkowicie czystym. Nawet nowoczesne kotły pelletowe generują zanieczyszczenia powietrza porównywalne do węgla" — eksperci POGP
Emisje i wpływ na środowisko
Badania potwierdzają, że spalanie pelletu powoduje dużo wyższe emisje pyłów (PM10, PM2.5), tlenków azotu (NOx) i benzo(a)pirenu niż gaz ziemny. Według włoskich instytutów emisje pyłów i NOx na gigadżul energii są odpowiednio do 2000 i 10 razy większe niż przy gazie. Polska analiza z metodologią KOBiZE wskazuje, że kotły pelletowe emitują rocznie około 40-krotnie więcej pyłów i 400-krotnie więcej rakotwórczego benzo(a)pirenu niż kondensacyjne kotły gazowe.
Dodatkowo, wyniki badań Uniwersytetu Śląskiego z 2024 r. wykazały, że spalanie pelletu z biomasy niepochodzącej z drewna, np. odpadów rolniczych, może prowadzić do przekroczenia norm toksyczności i emisji związków jak tlenek węgla, NH3, SO czy formaldehyd (HCHO).
Jakość pelletu i regulacje prawne
W 2025 r. wprowadzono rozporządzenie Ministerstwa Klimatu i Środowiska określające po raz pierwszy wymagania jakościowe dla pelletu. Daje to szansę na eliminację z rynku paliw niskiej jakości, choć sukces zależy od skutecznego egzekwowania przepisów.
Obecnie większość pelletu na rynku nie jest objęta systemową kontrolą jakości, a konsumenci często wybierają najtańszy produkt, narażając się na wyższe emisje i problemy eksploatacyjne. Polska ma jeden z największych w Europie zbiorów certyfikowanych producentów pelletu, jednak produkcja krajowa nie pokrywa rosnącego popytu.
Rynek, import i ceny pelletu
Import biomasy nadal rośnie, m.in. z Ukrainy, Białorusi i Rosji, co niesie ryzyko finansowania działań wojennych oraz dostaw surowca o niepewnej jakości. W związku z konkurencją pomiędzy sektorem komunalnym, przemysłem drzewnym i elektroenergetyką może dojść do cenowej bańki, gdyż podaż biomasy jest ograniczona.
Po kryzysie energetycznym ceny pelletu ustabilizowały się na poziomie 1300-1500 zł/t, ale prognozy wskazują na dalszą presję wzrostową ze względu na koszty produkcji, ograniczony surowiec i rosnący popyt wspierany regulacjami UE.
Krytyka systemu wsparcia i wiarygodność rynku
Programy dofinansowań mocno faworyzują kotły na pellet kosztem kotłów gazowych, mimo że te ostatnie charakteryzują się niższym wpływem na środowisko. Eksperci POGP apelują o przygotowanie kompleksowego mechanizmu wsparcia finansowego dla kotłów gazowych, aby przywrócić równowagę i zaufanie konsumentów.
W sezonie 2023-2025 udział wniosków o dofinansowanie kotłów na biomasę wzrósł z 16% do 70% w programie Czyste Powietrze, co wskazuje na silny trend i skutki obecnych regulacji preferujących to rozwiązanie.
Źródło: farmer.pl