Kaplica św. Barbary w kopalni Pniówek
Z inicjatywy pracowników kopalni Pniówek, zlokalizowanej w strukturach Jastrzębskiej Spółki Węglowej (JSW), powstała kaplica św. Barbary, patronki górników, na poziomie 1000, w rejonie szybu II. Pomysł wybudowania tego miejsca kultu zrodził się wśród samych pracowników, którzy podkreślali potrzebę istnienia na tym poziomie przestrzeni, gdzie mogliby oddać cześć swojej patronce przed i po pracy.
Krzysztof Kłosek, jeden z przedstawicieli załogi, mówił o ważności tego gestu:
"Podczas wielu rozmów, zarówno w wyrobiskach dołowych, jak i na powierzchni, załoga podkreślała, że brakującym elementem poziomu 1000 jest miejsce kultu Świętej Barbary, gdzie tradycyjnie mogliby się pokłonić przed i po szychcie."
W kapliczce zamieszczono figurkę św. Barbary oraz dwie lampy górnicze. Na obudowie umieszczono napis „Szczęść Boże” z datą 2025, symbolizującą rok jej powstania. Dominik Brychcy, odpowiadający za techniczną stronę realizacji, wyraził dumę z efektu końcowego i podziękował wszystkim wspierającym inicjatywę:
"Chcieliśmy zrobić coś wyjątkowego, a zarazem godnego. Z punktu technicznego miałem wiele obaw, ale z samego efektu końcowego jestem bardzo dumny."
Krótka historia kopalni Pniówek
Kopalnia Pniówek, należąca do JSW, w grudniu 2024 r. obchodziła 50-lecie działalności. Jednak prace geologiczno-rozpoznawcze na tym terenie sięgają końca XIX i początku XX wieku, kiedy to planowano już budowę kopalni pod nazwą Gwarectwo Księcia Pszczyńskiego, choć plany te nie zostały zrealizowane.
W latach 1956-1981 prowadzono kolejne badania złożowe i wiercenia. Inwestycja rozpoczęła się w 1963 r., choć wstrzymana na rok z powodu ograniczeń finansowych i zmieniającej się polityki wobec węgla. Od 1966 r. zdecydowano o nowej koncepcji kopalni – jednopoziomowej z wydobyciem do 15 tys. ton węgla dziennie. Budowa prowadzona była przyspieszonym tempem do 1974 r., kiedy to rozpoczęła się eksploatacja pierwszych pokładów.
Oficjalne uruchomienie kopalni nastąpiło 4 grudnia 1974 r. podczas uroczystości barbórkowych. Pniówek posiada obecnie pięć szybów i korzysta z automatyzowanego transportu taśmowego oraz kolejek podwieszanych do transportu materiałów i urobku. Zdolność wydobywcza osiągnęła 12,5 tys. ton węgla na dobę w 1986 r.
Znaczenie i tradycja kaplic św. Barbary w polskim górnictwie
Kaplice poświęcone św. Barbarze są głęboko zakorzenione w tradycji polskich kopalń jako symbol patronki wszystkich górników i opiekunki bezpiecznej pracy. W wielu kopalniach, np. w zabytkowej Kopalni Guido w Zabrzu czy na poziomie 726 metrów innej kopalni, również znajdują się podobne miejsca kultu, gdzie regularnie odprawiane są msze i organizowane spotkania duchowe.
Takie miejsca służą integracji i umacniają więź między pracownikami, przywołując jednocześnie szacunek dla trudnej i niebezpiecznej pracy górniczej.