System kaucyjny w Polsce – co się zmienia?

Od 1 października 2025 r. w Polsce obowiązuje system kaucyjny obejmujący butelki plastikowe do 3 litrów oraz puszki metalowe do 1 litra. Duże sklepy (powyżej 200 m²) muszą przyjmować puste opakowania i zwracać klientom kaucję. Mniejsze sklepy pobierają kaucję, ale dobrowolnie mogą przyjmować zwroty. Od 1 stycznia 2026 r. system rozszerzy się o szklane butelki wielorazowego użytku do 1,5 litra.

Europejskie systemy kaucyjne – przykłady

Niemcy – precyzyjny i rozbudowany system

W Niemczech system obowiązuje od 2003 r. Objął początkowo jednorazowe opakowania wody, piwa i napojów gazowanych, a następnie rozszerzał się na kolejne produkty. Istnieją dwie kategorie kaucji – na opakowania jednorazowe (25 eurocentów) oraz wielokrotnego użytku (8-15 eurocentów). Zwrot odbywa się w automatach, a kupujący otrzymuje bony na zakupy. Niemcy kładą nacisk nie tylko na zbiórkę, ale także recykling opakowań.

Francja – pilotażowy system w czterech regionach

Francja nie ma ogólnokrajowego systemu. Pilotowany jest na razie kaucyjny system kaucji za butelki szklane w czterech północno-zachodnich regionach, gdzie butelki mogą być myte i używane do 50 razy. Zwrot wypłacany jest gotówką, bonem lub przelewem, a system jest testowany na około 16 mln mieszkańców przez półtora roku.

Holandia – nowoczesne automaty i punkty zwrotu

Holenderski system Statiegeld obejmuje butelki plastikowe, szklane i puszki, kaucja wynosi 0,15-0,25 euro. Zwrot odbywa się w automatach w supermarketach lub na dworcach, które są bardzo popularne i szybko się zapełniają.

Inne kraje europejskie

• Słowacja: system kaucyjny od 2022 r. na PET i puszki z kaucją 15 eurocentów, wciąż rozbudowywany.
• Austria: krajowy system od 2025 r., kaucja 25 centów za opakowanie; napotkano problemy z transgranicznym handlem butelkami.
• Czechy: nieudana próba wprowadzenia systemu w 2025 r.
• Belgia i Luksemburg: działają selektywne, lokalne systemy, brak ogólnokrajowego rozwiązania.
• Szwecja i Norwegia: automaty do zwrotu, zwrot gotówki lub bonów, wysoki poziom recyklingu (ponad 90%).

Systemy kaucyjne w Azji

Korea Południowa stosuje od 1985 r. system kaucyjny na szklane butelki z możliwością zwrotu w sklepach i punktach zbiórki, kaucje liczone w wonach. W Singapurze od 2026 r. wprowadzona zostanie kaucja na plastikowe i metalowe opakowania, a Izrael ma system od 2001 r. obejmujący opakowania do 5 litrów ze zwrotem w gotówce w sklepach.

W Japonii działają lokalne systemy kaucyjne, głównie na butelki po piwie, z bardzo wysokim wskaźnikiem zwrotów i specjalnymi automatami nagradzającymi punkty zakupowe.

Cel i wyzwania systemów kaucyjnych

Unijne regulacje wymagają, aby do 2029 r. państwa członkowskie były w stanie zebrać co najmniej 90% plastikowych butelek i puszek. Systemy kaucyjne mają na celu zwiększenie poziomu recyklingu i ograniczenie odpadów opakowaniowych. Wdrażanie ich bywa wyzwaniem ze względu na różnorodność lokalnych uwarunkowań i mechanizmów ekonomicznych.

Systemy kaucyjne w Europie i na świecie od lat skutecznie wspierają recykling, a Polska, choć z opóźnieniem, zaczyna swoją drogę ku bardziej zrównoważonej gospodarce opakowaniami. — Forsal.pl

Źródło: Forsal.pl