Polska pionierem w walce z nieuczciwymi praktykami handlowymi

Polska była jednym z pierwszych krajów w Unii Europejskiej, które wprowadziły przepisy eliminujące nieuczciwe praktyki handlowe wobec rolników. Już w 2017 roku weszły w życie narzędzia prawne, działające zanim UE podjęła podobne regulacje. Minister rolnictwa Jacek Czerniak podkreślił, że jest to powód do dumy, ale także zapowiedział konieczność dalszej pracy nad egzekwowaniem tych przepisów.

Problemy w praktyce – nierównowaga sił

Dyrektor delegatury UOKiK w Bydgoszczy, Jacek Marczak, wskazał, że mimo dobrego prawa rzeczywistość jest trudniejsza. W relacjach między dużymi sieciami handlowymi a producentami ciągle panuje nierównowaga negocjacyjna. Wielu dostawców boi się zgłaszać naruszenia ze względu na obawy o utratę kontraktów czy odwet.

"Wielu producentów boi się mówić. To czynnik strachu, który paraliżuje system. Bez zgłoszeń nie możemy działać." — Jacek Marczak, UOKiK

Najczęstsze praktyki nieuczciwe to m.in. wymuszanie opłat za dystrybucję towarów, brak gwarancji ciągłości współpracy czy niekorzystne klauzule umowne.

Znaczenie organizacji branżowych i ochrony sygnalistów

Kluczowe dla skuteczności systemu mają być organizacje branżowe, które powinny zbierać informacje o naruszeniach i przekazywać je anonimowo do organów nadzoru. Marczak podkreślił, że sygnaliści mają pełną ochronę tożsamości, jednak w praktyce wciąż boją się konsekwencji.

Wyzwania nowych zjawisk – sojusze zakupowe

Magdalena Osińska z Federacji Producentów Żywności zwraca uwagę na sojusze zakupowe, które tworzą globalne grupy negocjujące warunki z pozycji siły, często żądając opłat od firm bez bezpośrednich relacji handlowych. Trudno jest ścigać te podmioty, zwłaszcza gdy funkcjonują poza UE, ale trwają prace nad narzędziami przeciwdziałania.

Skutki dla rynku i konsumentów

Reprezentantka Federacji Bezpieczna Żywność podkreśliła, że presja cenowa i nieuczciwe praktyki odbijają się na jakości produktów dostępnych dla konsumentów. Ponad 90% Polaków robi zakupy w sieciach, gdzie decyduje marża, a nie jakość, co prowadzi do obniżenia standardów żywności, mniejszej różnorodności i eliminacji mniejszych producentów.

Potrzeba narodowej strategii bezpieczeństwa żywności

Coraz głośniej mówi się o konieczności całościowej strategii państwa zapewniającej prawa producentów, uczciwe ceny i ochronę zdrowia obywateli. Posłowie podkomisji zapowiedzieli pogłębioną analizę i kontynuację prac nad wzmocnieniem narzędzi prawnych.

Źródło: farmer.pl