Historia powstania Polskiego Państwa Podziemnego

Po napaści Niemiec na Polskę 1 września 1939 roku oraz agresji ZSRR 17 września, już 27 września 1939 roku powstała pierwsza konspiracyjna organizacja niepodległościowa – Służba Zwycięstwu Polski. Jej twórcą był gen. Michał Tokarzewski-Karaszewicz wraz z oficerami Wojska Polskiego. Organizacja była podporządkowana Rządowi RP na uchodźstwie i tworzyła zalążki struktur Polskiego Państwa Podziemnego, które miało własną oświatę, kulturę, sądy i wojsko.

Służba Zwycięstwu Polski została przekształcona w Związek Walki Zbrojnej (ZWZ) 4 grudnia 1939 roku, powołany przez gen. Władysława Sikorskiego, a następnie 14 lutego 1942 roku zmieniona w Armię Krajową, organizację o charakterze apolitycznym i ogólnonarodowym.

Obchody w Malborku

W sobotę 27 września 2025 r. w całej Polsce przypadała 86. rocznica powstania Polskiego Państwa Podziemnego. W Malborku uroczystości rozpoczęły się o godzinie 10 pod Pomnikiem Armii Krajowej na Skwerze Żołnierzy Wyklętych przy ul. Piłsudskiego, gdzie złożono kwiaty i zapalono znicze.

„Złożymy kwiaty, zapalimy znicze, aby uczcić pamięć wszystkich naszych rodaków, którzy 86 lat temu tworzyli struktury Polskiego Państwa Podziemnego, a przez następne lata walczyli w ramach tych struktur o wolną i niepodległą Ojczyznę. Wielu z nich niestety zapłaciło cenę najwyższą, cenę własnego życia. Dziś jesteśmy tu po to, aby wyrazić naszą wdzięczność, ale również, żeby wyrazić naszą dumę z tego, że nasi rodacy potrafili w tak trudnym czasie stworzyć coś tak wyjątkowego, jak Polskie Państwo Podziemne” – powiedział burmistrz Malborka Marek Charzewski.

Następnie uczestnicy uroczystości przeszli pod kamień upamiętniający żołnierzy wyklętych oraz pod pomnik na Skwerze Związku Harcerstwa Polskiego przy ul. Piastowskiej, gdzie również złożono kwiaty. Obchody zbiegły się z 86. rocznicą powstania harcerskiej organizacji Szare Szeregi. W wydarzeniu uczestniczył m.in. 98-letni malborczyk, dh hm. Jerzy Litwiński, emerytowany pułkownik Wojska Polskiego i członek Szarych Szeregów.

Znaczenie i pamięć

Obchody Polskiego Państwa Podziemnego przypominają o jego unikalnej roli podczas II wojny światowej, gdy mimo okupacji oraz zagrożeń tysiące Polaków działało i walczyło o wolność kraju. W Malborku uroczystości miały wymiar lokalny, ale podkreśliły także ogólnopolski charakter i hołd dla bohaterów konspiracji.