45 lat od przełomowego Porozumienia Jastrzębskiego
3 września 1980 roku podpisano w Jastrzębiu-Zdroju Porozumienie Jastrzębskie – jedno z czterech kluczowych porozumień społecznych na przełomie sierpnia i września 1980 roku, które zakończyły strajki i miały ogromne znaczenie dla przemian w Polsce. 3 września 2025 r. odbyły się tam uroczystości upamiętniające 45. rocznicę tego wydarzenia.
Wolne soboty i koniec pracy 7 dni w tygodniu
Zdaniem Grzegorza Stawskiego, ostatniego żyjącego sygnatariusza porozumienia, podpisanego po masowym proteście górników z kopalni Manifest Lipcowy, kluczowym efektem było wprowadzenie wolnych sobót i niedziel. Stawski podkreślił, że górnicy wcześniej pracowali niemal bez przerwy – przykładowo sam w 1979 r. miał tylko siedem dni wolnych od pracy. Ponadto porozumienie zlikwidowało czterobrygadzki system pracy, który wymuszał pracę przez siedem dni w tygodniu na kopalniach.
Załatwiliśmy wolne soboty dla całej Polski, zlikwidowaliśmy czterobrygadówkę, która miała być rozsiana po wszystkich kopalniach — Grzegorz Stawski, sygnatariusz Porozumienia Jastrzębskiego
Strategia negocjacyjna i rola Tadeusza Jedynaka
Stawski podkreślił także, że sukces negocjacji zawdzięcza się starannie przyjętej strategii realizacji postulatów punkt po punkcie oraz determinacji lidera strony związkowej, Tadeusza Jedynaka. Odwaga i bezkompromisowość Jedynaka miały kluczowe znaczenie dla wywalczenia tak korzystnych warunków.
Obchody 45. rocznicy w Jastrzębiu-Zdroju
Uroczystości rozpoczęła msza św. w kościele pw. Najświętszej Maryi Panny Matki Kościoła („na górce”), gdzie homilię wygłosił ks. prałat Bernard Czernecki, kapelan górniczej „Solidarności”. Podkreślił on, że 45 lat temu robotnicy dokonali „pięknego dzieła przemiany”, które przyczyniło się do wolności Polski.
Po mszy delegacje związkowe i przedstawiciele władz przeszli pod pomnik Porozumienia Jastrzębskiego. Były tam również medale 45-lecia „Solidarności” przyznane m.in. Grzegorzowi Stawskiemu i ks. prałatowi Czerneckiemu. W uroczystościach uczestniczyli m.in. przewodniczący Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” Piotr Duda oraz przedstawiciele Zarządu Regionu Śląsko-Dąbrowskiego NSZZ "Solidarność".
Najważniejsze ustalenia Porozumienia Jastrzębskiego
- Zniesienie 4-brygadowego systemu pracy, eliminujące konieczność pracy 7 dni w tygodniu.
- Wprowadzenie od 1 stycznia 1981 roku wszystkich sobót i niedziel jako dni wolnych od pracy.
- Zobowiązanie władz do przedstawienia projektu ustawy obniżającej wiek emerytalny w górnictwie.
- Realizacja postulatów socjalno-bytowych, m.in. wpisanie pylicy płuc do wykazu chorób zawodowych.
Znaczenie historyczne
Porozumienie Jastrzębskie – podpisane 3 września 1980 – uznawane jest za znaczący przełom, który domknął falę strajków i był impulsem do dalszych przemian społeczno-politycznych w Polsce. Jak podkreślają uczestnicy jubileuszu, pamięć o tych wydarzeniach jest ważna dla obecnych pokoleń.
Źródło: nettg.pl