Geneza i znaczenie Porozumienia Katowickiego

Porozumienie Katowickie, podpisane 11 września 1980 roku w Hucie Katowice w Dąbrowie Górniczej, było czwartym i ostatnim w tym roku porozumieniem społecznym między rządem PRL a robotnikami. Dokument potwierdzał realizację postanowień Porozumienia Gdańskiego w kontekście tworzenia ogólnopolskich struktur NSZZ Solidarność, zapewniając formalno-prawne warunki dla rozwoju niezależnych związków zawodowych na terenie całego kraju.

Główne ustalenia porozumienia

Strona rządowa zobowiązała się do:

• akceptacji powstawania i funkcjonowania struktur związkowych w zakładach pracy,
• dostępu związkowców do mediów oraz udostępniania pomieszczeń na działalność związkową,
• zwolnienia z obowiązku pracy osób pełniących funkcje związkowe z zachowaniem prawa do wynagrodzenia,
• współdecydowania związkowców o sprawach pracowniczych i socjalnych,
• możliwości otwarcia rachunków bankowych przez związki zawodowe,
• udziału strony związkowej w pracach nad nowymi ustawami: Kodeks pracy, ustawa o związkach zawodowych oraz o samorządzie robotniczym,
• zapewnienia bezpieczeństwa strajkującym i ich rodzinom oraz osobom wspierającym komitety robotnicze.

Dokumenty związane z formalnościami miały być składane u wojewodów właściwych dla danego miejsca działalności związkowej.

Sygnatariusze porozumienia

Po stronie rządowej Porozumienie podpisali m.in. minister hutnictwa Franciszek Kaim, dyrektor naczelny Huty Katowice Zbigniew Szałajda, podsekretarz stanu Kazimierz Sąda oraz przewodniczący Związku Zawodowego Hutników Antoni Seta.

Z ramienia Międzyzakładowego Komitetu Robotniczego podpisy złożyli liderzy MKR, m.in. przewodniczący Andrzej Rozpłochowski, wiceprzewodniczący Jacek Jagiełka oraz sekretarz Kazimierz Świtoń. W negocjacjach uczestniczyli także doradcy tacy jak Wiesław Chrzanowski i Stefan Kurowski.

Obchody 45. rocznicy

W 45. rocznicę wydarzenia, 11 września 2025 roku, uroczystości rozpoczną się o godz. 9:00 mszą świętą w Sanktuarium św. Antoniego w Dąbrowie Górniczej przy ul. Kościelnej 20. Po liturgii uczestnicy złożą kwiaty pod Pomnikiem Porozumienia Katowickiego przy al. Józefa Piłsudskiego 92. W wydarzeniu weźmie udział Ryszard Mozgol, naczelnik Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej IPN w Katowicach.

Porozumienie katowickie miało przełomowe znaczenie dla powstania NSZZ „Solidarność”, ponieważ gwarantowało prawo do powoływania niezależnych związków zawodowych na terenie całej Polski oraz zapewniało bezpieczeństwo działaczom związkowym. — Ekspert IPN

Źródło: nettg.pl