Bałtycka Gigafabryka AI – nowa era w rozwoju sztucznej inteligencji

W lutym 2025 r. Komisja Europejska ogłosiła, że unijny fundusz InvestAI przeznaczy 20 mld euro na wsparcie pięciu gigafabryk sztucznej inteligencji w państwach członkowskich UE. Inicjatywa ta ma na celu połączenie potężnych mocy obliczeniowych z niskoemisyjnymi centrami danych, aby zająć kluczowe miejsce na globalnej mapie rozwoju AI.

Polska liderem Bałtyckiego konsorcjum

Polska, wspólnie z Estonią, Litwą i Łotwą, złożyła do Komisji Europejskiej wniosek o budowę Bałtyckiej Gigafabryki AI o budżecie 3 mld euro, która ma rozwijać, trenować i wdrażać duże modele językowe oraz zaawansowane aplikacje na niespotykaną skalę. Wiceminister cyfryzacji Dariusz Standerski podkreślił, że Polska jest liderem tego przedsięwzięcia, a do konsorcjum zarejestrowało się już 275 firm, instytucji i uniwersytetów z ponad 10 krajów, także spoza Unii Europejskiej.

Struktura konsorcjum i cele projektu

• Konsorcjum podzielone jest na 7 koszyków, odpowiadających różnym specjalizacjom – od technologii, infrastruktury i inwestycji po startupy i instytuty badawcze.
• Pod koniec sierpnia odbyło się pierwsze spotkanie komitetu sterującego, gdzie wypracowano modele biznesowe i formuły współpracy.
• Projekt ma przekraczać zakres wniosku do KE i tworzyć trwałą platformę współpracy w regionie i poza nim.

"Chcemy, aby to była platforma do wspólnych inicjatyw pomiędzy firmami i instytutami, przede wszystkim z naszych czterech państw, ale jesteśmy również otwarci na podmioty z innych krajów. To było fantastyczne spotkanie i wiemy po nim, że budujemy coś, co będzie wykraczało poza wniosek europejski" — Dariusz Standerski, wiceminister cyfryzacji

Finansowanie i akceptacja Komisji Europejskiej

Komisja Europejska zaakceptowała projekt, uruchamiając roboczy kontakt. KE zaproponowała, by 65% kosztów pokrył sektor prywatny, co ma pozwolić na ograniczenie obciążenia budżetów państw członkowskich przy jednoczesnym zapewnieniu realnych korzyści.

Wstępne modele finansowania obejmują:

• Utworzenie spółki zarządzającej gigafabryką z udziałami proporcjonalnymi do wkładów państw i firm.
• Mechanizm przedpłaty (prepaid), gdzie inwestorzy otrzymają gwarancję zamówień i pierwszeństwo w wykorzystywaniu mocy obliczeniowych.

Znaczenie gigafabryki dla Polski i Europy

Według Dariusza Standerskiego wyścig w obszarze AI jest daleki od zakończenia, a Europa ma szansę odegrać w nim strategiczną rolę, podobnie jak zmieniały się liderzy podczas wcześniejszych rewolucji technologicznych. Polska liczy na to, że jej ponad 600 tys. firm zainteresowanych inwestycjami w chmurę i AI będzie korzystać z rozwiązań dopasowanych do europejskich warunków, co może stać się jej przewagą konkurencyjną.

Projekt Bałtyckiej Gigafabryki AI ma przyczynić się nie tylko do zwiększenia konkurencyjności regionu, ale też do zwiększenia dochodu europejskich przedsiębiorstw, które chcą efektywnie zarabiać na rozwoju i wdrożeniach sztucznej inteligencji.

Źródło: forsal.pl